ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

నాసిర్-ఉద్-దౌలా (అసఫ్ జా IV)

1829 నుంచి 1857 వరకు హైదరాబాద్ నిజాం, సికందర్ జా పెద్ద కొడుకు. ఆయన కోరికపై జిల్లాలను పర్యవేక్షించిన బ్రిటిష్ అధికారులను ఉపసంహరించారు. తర్వాత దుష్పరిపాలన, అప్పు, హైదరాబాద్ కంటింజెంట్ బకాయిలు వచ్చాయి. 1843లో చందూలాల్ రాజీనామా చేశారు. 1853 మే 21 నాటి ఒప్పందం ద్వారా కంటింజెంట్ ఖర్చు కోసం బేరార్, ఉస్మానాబాద్, రాయచూరు దోఆబ్‌లను బ్రిటిష్‌వారికి అప్పగించారు. ఒక వారం తర్వాత ఆయన సాలార్ జంగ్‌ను మంత్రిగా నియమించాడు. ఆయన 1857 మే 16న చనిపోయాడు.

Oval photograph of a painted half-length portrait of an earlier Nizam in a jewelled turban and necklaces.
Oval photograph of a painted half-length portrait of an earlier Nizam in a jewelled turban and necklaces. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

సాధారణ లెక్కలో అసఫ్ జాహీలలో నాల్గవ నిజాం నాసిర్-ఉద్-దౌలా సికందర్ జా పెద్ద కొడుకు. 1829లో ఆయన తన తండ్రి తర్వాత వచ్చాడు.12 ముదిరాజ్ (Mudiraj) Pictorial Hyderabad (చిత్రాలలో హైదరాబాద్) (1929) ఆయన వ్యక్తిగత పేరును మీర్ ఫర్ఖుందా అలీ ఖాన్ అని ఇస్తుంది.3 ఆయన 1792లో తన తండ్రికి “ఇష్టమైన నికాహ్ భార్య” చాందిని బేగంకు జన్మించాడని అది చెబుతుంది.3 మక్కా మసీదు దగ్గరి కుటుంబ సమాధి స్థలంలో చాందిని బేగం సమాధిని బిల్గ్రామీ (Bilgrami) జాబితా చేస్తారు.4

బ్రిటిష్ పర్యవేక్షణ ముగింపు

ఆయన 1829 మేలో సింహాసనం ఎక్కాడు.56 1820 నుంచి జిల్లాలలో నియమించిన యూరోపియన్ ఆదాయ పర్యవేక్షకులను తొలగించమని కోరడం ఆయన మొదటి చర్యలలో ఒకటి అని ముదిరాజ్ చెబుతారు.56 భారత ప్రభుత్వం అంగీకరించింది.56

ఆయనకు ఒక వాగ్దానం ఇచ్చారని 1909 నాటి ఒప్పందాల సంకలనం చెబుతుంది.78 ఉన్న ఆదాయ పరిష్కారాల గడువు ముగిసిన తర్వాత, బ్రిటిష్‌వారు అన్ని జోక్యాల నుంచి ఉపసంహరించుకుంటారు.78 ఆయన “తన మంత్రిని ఎంచుకోవడంలో, తొలగించడంలో, అంతర్గత పాలనలోని ఇతర విషయాలన్నిటిలో సర్వాధికారి” అవుతాడు.78 1831 నాటి ఒక ఒప్పందం ఉన్న ఒప్పందాలను ధృవీకరించింది.78

ఆ ఉపసంహరణ “వెంటనే అరాచకం, దుష్పరిపాలన తిరిగి రావడానికి దారితీసింది” అని అదే రచన చెబుతుంది.8 వడ్డీ వ్యాపారులు రాజ్యానికి అప్పు ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు.8 చందూలాల్ తట్టుకోలేకపోయారు. ఆయన 1843 సెప్టెంబర్ 6న మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు.8 ముదిరాజ్ 1833 నాటి కరువును “పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు కరువులన్నిటిలో అత్యంత తీవ్రమైనది” అంటారు.6

1839లో దివంగత నిజాం సికందర్ జా సోదరుడు ముబారిజ్-ఉద్-దౌలా, ఇతరులు బ్రిటిష్‌వారికి, నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా వహాబీలను వ్యవస్థీకరిస్తున్నారని ఒక విచారణ న్యాయస్థానం కనుగొంది.26 ముబారిజ్-ఉద్-దౌలాను గోల్కొండ కోటలో బంధించారు. అక్కడ ఆయన 1854లో చనిపోయాడని ముదిరాజ్ చెబుతారు.26 1847లో షియాలు, సున్నీల మధ్య అల్లర్లలో దాదాపు యాభై మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.2

కంటింజెంట్, 1853 ఒప్పందం

హైదరాబాద్ కంటింజెంట్ చందూలాల్ కాలంలో బ్రిటిష్ అధికారుల కింద ఏర్పాటు చేసిన దళం.8 దాని జీతాలు బకాయిలలో పడ్డాయి. బ్రిటిష్ ఖజానా నుంచి అడ్వాన్సులు ఇవ్వాల్సి వచ్చింది.8 1843లో తదుపరి అడ్వాన్సులకు భూమిని హామీగా పెట్టాల్సి ఉంటుందని నిజాంను హెచ్చరించారు.8

చందూలాల్ తర్వాత వచ్చిన మంత్రులు సిరాజ్-ఉల్-ముల్క్, అమ్జద్-ఉల్-ముల్క్, షమ్స్-ఉల్-ఉమరా, 1851 నుంచి మళ్లీ సిరాజ్-ఉల్-ముల్క్.89 వారిలో ఎవరూ అప్పు తీర్చలేదు.89 ఖజానా ఖాళీగా ఉందని, నిజాం రత్నాలలో కొన్ని తాకట్టు పెట్టబడ్డాయని ముదిరాజ్ చెబుతారు.10

1853 మే 21 నాటి ఒప్పందం ద్వారా కంటింజెంట్‌ను నిర్వహించడానికి బ్రిటిష్‌వారు ఒప్పుకున్నారు.112 దానిలో 5,000కు తగ్గని కాల్బలం, 2,000 అశ్వికదళం, నాలుగు ఫీల్డ్ బ్యాటరీలు ఉండాలి.112 దాని ఖర్చు కోసం నిజాం బేరార్, ధారాశివ్ (ఉస్మానాబాద్), రాయచూరు దోఆబ్‌లలోని జిల్లాలను ధర్మకర్తృత్వంగా అప్పగించాడు.112 వీటి నుంచి ఏటా యాభై లక్షలు వస్తాయని ఆశించారు.112 కంటింజెంట్ “నిజాం సైన్యంలో భాగం కావడం ఆగిపోయి, నిజాం ఉపయోగం కోసం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్వహించే సహాయక దళం అయింది”.11

ఒప్పందం జరిగిన ఒక వారంలోనే సిరాజ్-ఉల్-ముల్క్ చనిపోయాడు. నిజాం ఆయన సోదరుడి కొడుకు సాలార్ జంగ్‌ను మంత్రిగా నియమించాడు.2 ముదిరాజ్ సిరాజ్-ఉల్-ముల్క్ మరణాన్ని 1853 మే 27 నాటిదిగా, క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) మే 26 నాటిదిగా చెబుతారు.109

మరణం

క్యాంప్‌బెల్ ప్రకారం, నాసిర్-ఉద్-దౌలా 1857 మే 16న అరవై ఆరేళ్ల వయసులో చనిపోయాడు.112 క్యాంప్‌బెల్ ఆయనను “చాలా ప్రజాదరణ పొందినవాడు, మత విషయాలలో విశేషంగా సహనశీలి” అంటారు.112 ఆయన పెద్ద కొడుకు అఫ్జల్-ఉద్-దౌలా ఆయన తర్వాత వచ్చాడు.112

క్యాంప్‌బెల్ సాలార్ జంగ్ జీవితాన్ని కూడా వర్ణిస్తారు.13 మరణశయ్యపై నిజాం తన కొడుకును పిలిపించాడని అక్కడ ఆయన చెబుతారు.13 “బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తన పట్ల ఎప్పుడూ అంత స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నందున, తన కొడుకు ఇంగ్లీషువారికి విశ్వాసపాత్రుడిగా కొనసాగాలి” అని ఆయన సలహా ఇచ్చాడు.13 మక్కా మసీదు దగ్గరి నిజాముల సమాధులలో బిల్గ్రామీ ఆయన సమాధిని జాబితా చేస్తారు.14

Footnotes

  1. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 125 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  2. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  3. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 64 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (1929), p. 65 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 66 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  7. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. IX (1909), p. 7 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  8. Aitchison, Treaties, Vol. IX (1909), p. 8 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  9. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 128 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  10. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 67 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Aitchison, Treaties, Vol. IX (1909), p. 9 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  12. Mudiraj, Pictorial Hyderabad (1929), p. 69 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  13. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  14. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

అసఫ్ జాహీలు (నిజాములు)

క్రీ.శ. 1724–1948

హైదరాబాద్ నిజాముల రాజవంశం (1724–1948). 1724లో షకర్‌ఖేడా వద్ద ముబారిజ్ ఖాన్‌ను ఓడించి దక్కన్‌లో స్వతంత్రుడైన మొఘల్ ప్రతినిధి నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా దీనిని స్థాపించాడు. అతని మరణం తర్వాత ఫ్రెంచివారు, ఇంగ్లీషువారు ప్రత్యర్థి వారసులకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఉత్తర సర్కారులు 1753లో ఫ్రెంచివారికి, 1766లో ఇంగ్లీషువారికి, రాయలసీమ దత్త మండలాలు 1800లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వెళ్లాయి. తెలంగాణ నిజాం రాజ్యపు తెలుగు గుండెగా మిగిలింది. 1798–1800 సబ్సిడియరీ ఒప్పందంతో బ్రిటిష్ వారికి కట్టుబడిన నిజాములు చందూలాల్, మొదటి సాలార్ జంగ్ వంటి మంత్రుల ద్వారా పాలించారు. వారు 1853లో బేరార్‌ను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించి, 1902లో కౌలుకు ఇచ్చారు. మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం వచ్చింది, హైదరాబాద్ పునర్నిర్మాణం జరిగింది. అతని ప్రభుత్వం 1948 సెప్టెంబర్‌లో ముగిసింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 17. [Public domain]
  2. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. IX: Hyderabad, Mysore and Coorg (4th ed.) (opens in a new tab), Superintendent, Government Printing, India, Calcutta, 1909, pp. 7–9. [Public domain]
  3. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 37, 125, 127–128. [Public domain]
  4. K. Krishnaswamy Mudiraj, Pictorial Hyderabad, Vol. I (opens in a new tab), Chandrakanth Press, Hyderabad (Deccan), 1929, pp. 64–67, 69. [Public domain]
  5. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 36–37. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: