ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

సికింద్రాబాద్

హైదరాబాద్‌కు ఆరు మైళ్లు ఈశాన్యంగా ఉన్న బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్ (సైనిక పట్టణం). నిజాం సికందర్ జా పేరు దీనికి పెట్టారు. దత్త మండలాల అప్పగింత (1800) ద్వారా జీతం చెల్లించిన బ్రిటిష్ సబ్సిడియరీ సైన్యాన్ని ఇక్కడ ఉంచారు. 1901లో బొల్లారం, తిరుమలగిరి కాకుండా ఇక్కడ 83,550 మంది ఉండేవారు. ఇది భారతదేశంలోని అతి పెద్ద సైనిక స్థావరాలలో ఒకటి. 1902లో భారత సైన్యంలో కలిసిపోయిన హైదరాబాద్ కంటింజెంట్ (సైనిక దళం) ప్రధాన కార్యాలయం పక్కనే ఉన్న బొల్లారంలో ఉండేది.

The clock tower at Secunderabad, a tall tower with a clock face, among trees.
The clock tower at Secunderabad, a tall tower with a clock face, among trees. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

సికింద్రాబాద్ అసఫ్ జాహీ నిజాముల రాజధాని హైదరాబాద్ పక్కన బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్ (సైనిక పట్టణం)గా ఎదిగింది. 1909 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దాన్ని నగరానికి ఆరు మైళ్లు ఈశాన్యంగా, హుస్సేన్ సాగర్ అవతల ఉంచుతుంది.12 కంటోన్మెంట్‌కు “నిజాం సికందర్ జా పేరు పెట్టారు” అని అది చెబుతుంది.12 దానికి సికందర్ జా పేరు పెట్టారని క్యాంప్‌బెల్ (Campbell) (1898) కూడా చెబుతారు.3

కంటోన్మెంట్

సికింద్రాబాద్‌లోని బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని “పూర్వం సబ్సిడియరీ ఫోర్స్ అని పిలిచేవారు” అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 వారికి “1800 నాటి ఒప్పందం ప్రకారం ఈ ప్రయోజనం కోసం నిజాం అప్పగించిన జిల్లాల ఆదాయం నుంచి జీతాలు చెల్లించేవారు”.1 హైదరాబాద్ కంటింజెంట్ (సైనిక దళం) ప్రధాన కార్యాలయం పక్కనే ఉన్న బొల్లారంలో ఉండేది. దాని జీతాల కోసం 1853లో బేరార్‌ను అప్పగించారు.1 1902 నాటి ఒక ఒప్పందం ద్వారా కంటింజెంట్‌ను భారత సైన్యంలో కలిపారు, బొల్లారం సికింద్రాబాద్‌లో భాగమైంది.4

1901లో సికింద్రాబాద్ జనాభా 83,550.14 బొల్లారం, తిరుమలగిరిలలో మరో 12,888 మంది ఉండేవారు. దీనితో అది “భారతదేశంలోని అతి పెద్ద సైనిక స్థావరాలలో ఒకటి” అయింది.14 కలిపిన కంటోన్మెంట్ 22 చదరపు మైళ్ల విస్తీర్ణంలో ఉండేది.14 1857లో “సికింద్రాబాద్‌లోని సైన్యపు విధేయతను చెడగొట్టడానికి” ఒక విఫల ప్రయత్నం జరిగిందని గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.14

1812 నుంచి 1853 వరకు సికింద్రాబాద్, జాల్నా కంటోన్మెంట్ల ఎక్సైజ్ ఆదాయాన్ని బ్రిటిష్‌వారు వసూలు చేసి తమ దగ్గరే ఉంచుకున్నారని గ్రిబుల్ (Gribble) History of the Deccan (దక్కన్ చరిత్ర) (1924) చెబుతుంది.5 1853 నాటి నిజాం అప్పును “ఆరోపిత అప్పు” అని పిలవడానికి గల కారణాలలో దీన్ని అది లెక్కిస్తుంది.5

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 119 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  2. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 125 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 120 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. J. D. B. Gribble (ed. M. Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (1924), p. 226 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

సికందర్ జా (అసఫ్ జా III)

క్రీ.శ. 1803–1829

నిజాం అలీ ఖాన్ పెద్ద కొడుకు, 1803 నుంచి 1829 వరకు హైదరాబాద్ నిజాం. ఆయన పాలన 1803 మరాఠా యుద్ధంతో మొదలై అప్పుతో ముగిసింది. ఆయన పాలనను తన మంత్రులు మీర్ ఆలం, మునీర్-ఉల్-ముల్క్, వారి ఉప మంత్రి చందూలాల్‌కు వదిలాడు. వారి కింద దాదాపు 1820 నుంచి యూరోపియన్ అధికారులు జిల్లాలను పర్యవేక్షించారు. ఉత్తర సర్కారుల నుంచి నిజాంకు వచ్చే కప్పాన్ని ఒకేసారి మొత్తం చెల్లించి కొనేశారు (1823). సికింద్రాబాద్ కంటోన్మెంట్‌కు ఆయన పేరు పెట్టారు.

మీర్ మహబూబ్ అలీ ఖాన్ (అసఫ్ జా VI)

క్రీ.శ. 1869–1911

1869 నుంచి 1911 వరకు హైదరాబాద్ నిజాం, అఫ్జల్-ఉద్-దౌలా ఏకైక కొడుకు. రెండేళ్ల వయసులో సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టబడిన ఆయన సాలార్ జంగ్ I సంరక్షక పాలనలో పెరిగాడు. 1884 ఫిబ్రవరి 5న వైస్రాయ్ లార్డ్ రిప్పన్ నుంచి పూర్తి అధికారాలు తీసుకున్నాడు. ఆయన పాలనలో రైల్వేలు, నూలు మిల్లులు, 1892 నియమావళి, బేరార్‌ను బ్రిటిష్‌వారికి శాశ్వతంగా కౌలుకు ఇవ్వడం (1902), ఫలక్‌నుమా ప్యాలెస్ కొనుగోలు (1897), 1908 మూసీ వరద జరిగాయి. హైదరాబాద్‌లో 'మహబూబ్ పాషా'గా గుర్తుంచుకునే ఆయన 1911 ఆగస్టు 31న చనిపోయాడు.

మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ (అసఫ్ జా VII)

క్రీ.శ. 1911–1948

హైదరాబాద్ ఏడవ, చివరి పాలక నిజాం (1911–1948), మహబూబ్ అలీ ఖాన్ కొడుకు. ఆయన 1914 నుంచి 1919 వరకు నేరుగా, తర్వాత కార్యనిర్వాహక మండలి ద్వారా పాలించాడు. ఆయన పాలనలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం (బోధనా మాధ్యమంగా ఉర్దూతో, 1917 నాటి ఆయన ఫర్మానా ద్వారా స్థాపించబడింది), 1908 మూసీ వరద తర్వాత కట్టిన ఉస్మాన్ సాగర్, హిమాయత్ సాగర్ జలాశయాలు, నగర అభివృద్ధి మండలి, కొత్త హైకోర్టు, ఉస్మానియా జనరల్ ఆసుపత్రి వచ్చాయి. 1948 సెప్టెంబర్‌లో భారత సైన్యం రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించి, ఒక సైనిక గవర్నర్ బాధ్యత తీసుకున్నప్పుడు ఆయన ప్రభుత్వం ముగిసింది.

జె. ఎన్. చౌదరి

క్రీ.శ. 1948–1949

1948 సెప్టెంబర్‌లో హైదరాబాద్‌పై పోలీసు చర్యలో ప్రధాన సైన్యానికి నాయకత్వం వహించి, తర్వాత 1949 డిసెంబర్ 1 వరకు సైనిక గవర్నర్‌గా రాష్ట్రాన్ని పాలించిన భారత సైన్య అధికారి. భారత ప్రభుత్వం నియమించిన మంత్రివర్గంతో ఆయన రజాకార్లను, ఇతర ప్రైవేటు సైన్యాలను రద్దు చేశారు, భారత రాష్ట్రాల నుంచి అధికారులను తెచ్చారు, జిల్లాలలో పర్యటించారు. 1949 నాటి ఆయన ప్రభుత్వ ప్రచారం ఆయన పాలనను లౌకికమైనదిగా, నిష్పక్షపాతమైనదిగా చూపించింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (3)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 118–120. [Public domain]
  2. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 125. [Public domain]
  3. J. D. B. Gribble (edited and finished by Mary Pendlebury), A History of the Deccan, Vol. II (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1924, pp. 226. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: