ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

రెండవ విజయాదిత్యుడు నరేంద్ర మృగరాజు

వేంగి తూర్పు చాళుక్య రాజు (ఫ్లీట్ కాలక్రమంలో 799–843). పూర్తి సామ్రాజ్య బిరుదులను వాడిన ఆ వంశపు మొదటి రాజు. పన్నెండు సంవత్సరాలలో ఆయన గంగులు, రాష్ట్రకూటులతో 108 యుద్ధాలు చేసి, శివునికి 108 ఆలయాలు స్థాపించాడని ఆయన కుటుంబ శాసనాలు చెబుతాయి. మూడవ గోవిందుడు వేంగి రాజుతో తన నగర గోడలు కట్టించాడని రాష్ట్రకూట శాసనాలు చెబుతాయి. తర్వాతి దానశాసనాలు ఆయన పాలనను 40, 41, 44 లేదా 48 సంవత్సరాలు అని ఇస్తాయి.

తన కుటుంబపు తర్వాతి శాసనాలలో నరేంద్ర మృగరాజుగా పేరు పొందిన రెండవ విజయాదిత్యుడు వేంగి తూర్పు చాళుక్య వంశపు పదకొండవ రాజు. జె. ఎఫ్. ఫ్లీట్ (J. F. Fleet), రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) ఆయన పాలనను 799–843 నాటిదిగా చెబుతారు.12 మల్ఖేడ్ రాష్ట్రకూటులతో సుదీర్ఘ యుద్ధానికి, ఆయన కట్టించాడని చెప్పే శివాలయాలకు ఆయన పాలన గుర్తుండిపోయింది.34

కుటుంబం

రెండవ విజయాదిత్యుడు నాల్గవ విష్ణువర్ధనుని కొడుకు.56 ఆయన దానశాసనాలలో ఒకటి ఆయన తాతను విక్రమరాముడు అంటుంది. ఎఫ్. కీల్‌హార్న్ (F. Kielhorn) ఈ తాతను మొదటి విజయాదిత్యునిగా భావించారు.6 నాల్గవ విష్ణువర్ధనుడు (తూర్పు చాళుక్య) చూడండి.

కొర్రపర్రు దానశాసనం ప్రకారం నృప-రుద్రుడు రెండవ విజయాదిత్యుని సోదరుడు. ఆ దానశాసనాన్ని అమలు చేసింది ఆయనే.37 అదే దానశాసనం ఆయనను హైహయ వంశపు సంతతి అంటుంది.37 ఆయన నాల్గవ విష్ణువర్ధనుని హైహయ భార్య కొడుకు, సవతి సోదరుడు అని ఫ్లీట్ నిర్ణయించారు.37

భీమ-సలుక్కి రెండవ విజయాదిత్యుని తమ్ముడు. గుంటూరులో దొరికి 1912లో పరిశీలించిన గుణగ-మూడవ విజయాదిత్యుని దానశాసనం ద్వారా మాత్రమే ఆయన తెలుసు. రెండవ విజయాదిత్యుడు ఆయనను ఓడించి, ఆయన నుంచి వేంగి దేశాన్ని తీసుకున్నాడని అది చెబుతుంది. దానిని నివేదించిన శాసన పరిశోధకుడు భీమ-సలుక్కి బహుశా సొంత సోదరుడు అని భావించారు.8 ఆయన అభిప్రాయంలో విజయాదిత్యుడు రాష్ట్రకూటులతో పోరాడుతుండగా భీమ-సలుక్కి వేంగిని ఆక్రమించాడు.8

పేర్లు, బిరుదులు

ఆయన సొంత దానశాసనాలు ఆయనను కేవలం విజయాదిత్యుడు అంటాయి. తర్వాతి శాసనాలు ఆయనను నరేంద్ర మృగరాజు అని, లేదా రెండు పేర్లూ కలిపి అంటాయి. ఒకటి ఆయనను కేవలం నరేంద్రుడు అంటుంది. ఆయనకు “విశ్వానికి ఆశ్రయం” అనే అర్థం గల సమస్తభువనాశ్రయ అనే విశేషణం, చాళుక్యార్జున అనే ఇంటిపేరు ఉన్నాయి.5

ఆయన దానశాసనాల ముద్రలపై “మూడు లోకాలకు శ్రీమంతమైన అంకుశం” అనే అర్థం గల శ్రీ-త్రిభువనాంకుశ అనే అక్షరాలు ఉన్నాయి.5 ఫ్లీట్ దానిని వ్యక్తిగత బిరుదుగా కాకుండా కుటుంబ నినాదంగా భావించారు.5 తన సొంత దానశాసనాలలో ఆయన మహారాజాధిరాజ, పరమేశ్వర, భట్టారక అనే పూర్తి సామ్రాజ్య బిరుదులను వాడతాడు. ఆ వంశంలో వాటి అతి తొలి వాడకం ఇదే. కొర్రపర్రు దానశాసనం ఆయనను శివుని భక్తుడైన పరమమాహేశ్వరుడు అంటుంది.5

ఆయన తాండివాడ దానశాసనాన్ని అమలు చేసిన వ్యక్తికి నిరవద్యేశ-వత్సల అనే బిరుదు ఉంది.9 దీని నుంచి రాజుకే నిరవద్య అనే ఇంటిపేరు ఉందని 1917లో దానశాసనాన్ని పరిశీలించిన శాసన పరిశోధకుడు ఊహించారు.9 పశ్చిమ చాళుక్య రాజు విజయాదిత్యునికి కూడా అదే ఇంటిపేరు ఉండేది.9

దానశాసనాలు

1917 నాటికి ఆయన సొంత దానశాసనాలు మూడు ప్రచురించబడ్డాయి లేదా నివేదించబడ్డాయి.

  • కొర్రపర్రు. సర్ వాల్టర్ ఎలియట్ సేకరణ నుంచి ఈ దానశాసనాన్ని 1890లో ఇ. హుల్ట్ష్ (E. Hultzsch) ప్రచురించారు. చంద్రగ్రహణం సందర్భంగా అది కొర్రపర్రు గ్రామాన్ని అన్ని పన్నులు లేకుండా ఇరవై నాలుగు మంది బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చింది. దాని లేఖకుడు విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ)లో నివసించిన అక్షరలలితాచార్యుడు.10113
  • ఏడూరు. 1899లో కీల్‌హార్న్ దీనిని మళ్లీ సంపాదకత్వం చేయడానికి దాదాపు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల ముందు, కృష్ణా జిల్లాలోని నూజివీడు ఎస్టేట్‌లోని ఏడూరులో ఈ దానశాసనం దొరికింది. సూర్యగ్రహణం సందర్భంగా అది కందెరువాడి జిల్లాలోని వంద్రుపితెయు గ్రామంలో ఒక పొలాన్ని, ఒక ఇంటి స్థలాన్ని పల్ల-భట్టారకుడు అనే బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చింది. దానిని అమలు చేసింది బొలముడు.12613 త్రాసులో ఉంచిన బంగారం, వెండితో ఆయన పేదల దారిద్ర్యాన్ని కడిగేశాడని దానిలోని ఒక విశేషణం చెబుతుంది. కీల్‌హార్న్ దీనిని తన బరువంత విలువైన లోహాన్ని దానం చేయడంగా వివరించారు.14
  • తాండివాడ. సూర్యగ్రహణం సందర్భంగా అది కొనిరు-నండు జిల్లాలోని తాండివాడ గ్రామాన్ని ఇద్దరు బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చింది. లేఖకుడు అక్షరలిఖితాచార్యుడు.9

రాష్ట్రకూటులతో యుద్ధం

పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు, పగలూ రాత్రీ, ఆయన గంగులు, రట్టుల సైన్యాలతో నూట ఎనిమిది యుద్ధాలు చేశాడని తర్వాతి రాజు మొదటి అమ్మరాజు దానశాసనం చెబుతుంది.315 ఆయన అన్నే శివాలయాలు కట్టించాడని అది జోడిస్తుంది.315

1202 నాటి పిఠాపురం స్తంభ శాసనం దానిని పద్యంలో చెబుతుంది:16

“జ్ఞాని అయిన నరేంద్రుడు నూట ఎనిమిది యుద్ధాలు చేసి, (ఆ) యుద్ధభూములపై అన్నే ఆలయాలను, తోటలతో కూడిన చెరువులను స్థాపించాడని చెబుతారు. ఆయన నలభై ఎనిమిది సంవత్సరాలు (ఈ) శ్రేష్ఠమైన దేశాన్ని పాలించాడు.”16

ఫ్లీట్ రట్టులను మల్ఖేడ్ రాష్ట్రకూటులుగా గుర్తించారు.3 గంగులు రాష్ట్రకూటుల గంగ సామంతులు (అధీన పాలకులు) గానీ, కళింగ తొలి తూర్పు గాంగులు గానీ కావచ్చని ఆయన భావించారు.3 ఫ్లీట్‌ను అనుసరించి హుల్ట్ష్ వారిని రాష్ట్రకూటుల గంగ సామంతులుగా భావించారు. వారి శాసనాలు బెల్గాం, ధార్వార్ జిల్లాలలో దొరుకుతాయి.15 మొదటి చాళుక్య భీముని దానశాసనం ఆయనను దక్షిణ గంగుని పక్షాన్ని నాశనం చేసినవానిగా వర్ణిస్తుంది.17

రాష్ట్రకూట శాసనాలు వేరే కథ చెబుతాయి. మూడవ గోవిందుడు తన రాధన్‌పూర్ దానశాసనాన్ని 807–808లో జారీ చేశాడు.3 దానిలో ఆయన వేంగి ప్రభువును పిలిపించి, ఒక నగరాన్ని కట్టడానికి లేదా దానికి కోట కట్టడానికి సహాయం చేయించానని చెప్పుకుంటాడు.3

1896లో రాసిన ఫ్లీట్ ఆ ఆదేశాన్ని 807 వర్షాలకు కొంచెం ముందు ఉంచారు.18 ఆయన ఆ నగరాన్ని రాష్ట్రకూట రాజధాని అయిన మాన్యఖేట (మల్ఖేడ్)గా గుర్తించారు.18 దానశాసనపు మాటలు గోడలు కట్టిన చోటును తుంగభద్రపై గానీ దాని దగ్గర గానీ ఉంచుతాయని 1901లో ఆయన గుర్తించారు. అది అక్కడ ఒక పెద్ద శిబిరం మాత్రమే అయి ఉండవచ్చని ఆయన రాశారు. అయినా మల్ఖేడ్ అనే అర్థం చాలా సంభావ్యమని ఆయన ఇంకా భావించారు.19

రెండవ విజయాదిత్యునితో యుద్ధాలలో మూడవ గోవిందుడు గంగా, యమునా నదుల చిహ్నాలను తీసుకున్నాడని కూడా ఫ్లీట్ భావించారు.18 మైసూరు నుంచి 802 నాటి ఒక శాసనాన్ని సూయెల్ ఉదహరించారు. వేంగి రాజు గోవిందుని కోసం ఒక కోట గోడలు కట్టాడని అది కూడా చెబుతుంది.20 రాధన్‌పూర్ సంఘటన 802కి ముందే జరిగి ఉండాలని ఆయన నిర్ణయించారు.20 తర్వాతి రాష్ట్రకూట రాజు మొదటి అమోఘవర్షుడు తన సుదీర్ఘ పాలన అంతటా తూర్పు చాళుక్యులతో యుద్ధంలో ఉన్నాడని కూడా సూయెల్ నమోదు చేశారు.21

“విజయం పూర్తిగా తూర్పు చాళుక్యులది కాదు” అని ఫ్లీట్ నిర్ణయించారు.3 ప్రతి పక్షం మరో పక్షంపై విజయాన్ని తనదిగా చెప్పుకుందని హుల్ట్ష్ భావించారు.22 ఫలితం అస్పష్టంగా ఉందని గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్ భావించింది.4

ఆలయాలు

తన ఇంటిపేరు మీద నరేంద్రేశ్వర అనే 108 శివాలయాలను ఆయన స్థాపించాడని తర్వాతి శాసనాలు చెబుతాయి.3228 958 నాటి రెండవ అమ్మరాజు రాగి ఫలకాల దానశాసనం విజయవాడలోని ఉమామహేశ్వర ఆలయానికి గ్రామాలను ఇచ్చింది.23 విజయాదిత్య నరేంద్ర మృగరాజు ఈ ఆలయాన్ని కట్టించాడని ఆ దానశాసనం చెబుతుంది.23

1915లో పరిశీలించిన రెండవ అమ్మరాజు మరో దానశాసనం ఆయన విశేషణం మీద సమస్తభువనాశ్రయ అనే పేరు గల విజయవాడ ఆలయాన్ని పేర్కొంటుంది.24 అది కాలాముఖ శైవ గురువుల పరంపరను కూడా పేర్కొంటుంది.24 మిగిలి ఉన్న ఏ కట్టడాన్నీ ఈ ఆధారాలు ఆయన నరేంద్రేశ్వర ఆలయాలలో ఒకటిగా గుర్తించలేదు.

ఆయన ఎంత కాలం పాలించాడు?

తర్వాతి దానశాసనాలు ఆయన పాలనకు నాలుగు వేర్వేరు కాలాలను ఇస్తాయి.

కాలంశాసనాలు
48 సంవత్సరాలుఫ్లీట్‌కు తెలిసిన చాలా దానశాసనాలు, పిఠాపురం స్తంభ శాసనం, నందిగామ తాలూకా నుంచి రెండవ అమ్మరాజు దానశాసనం.5169
44 సంవత్సరాలుహుల్ట్ష్ ప్రచురించిన మొదటి అమ్మరాజు దానశాసనం.515
41 సంవత్సరాలుగుణగ-మూడవ విజయాదిత్యుని ఉరువుటూరు దానశాసనం.25
40 సంవత్సరాలుఫ్లీట్‌కు తెలిసిన రెండు దానశాసనాలు, గుణగ-మూడవ విజయాదిత్యుని గుంటూరు ఫలకాలు, మొదటి చాళుక్య భీముని దానశాసనం.5817

48 సంవత్సరాలను తన కాలక్రమంలో అమర్చలేమని ఫ్లీట్ కనుగొన్నారు. మూడు తరాల సుదీర్ఘ పాలనల తర్వాత అది చాలా ఎక్కువగా కూడా అనిపించింది. విజయాదిత్యుడు మొదట నాలుగు సంవత్సరాలు యువరాజుగా పాలించాడని సూచిస్తూ ఆయన 44ను స్వీకరించారు. ఈ అభిప్రాయంలో, కొందరు లేఖకులు ఆ నాలుగు సంవత్సరాలను ఆయన పాలనకు కలిపారు, మరికొందరు తప్పుగా తీసివేశారు.263

చాంద్రమాన సంవత్సరపు మొదలు నుంచి పాలనా సంవత్సరాలను లెక్కించిన తన ప్రత్యామ్నాయ జాబితాలో ఆయన 48ని అనుమతించారు.27 పాలన శక 764 (శక అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఒక భారతీయ పద్ధతి)లో ముగిసి ఉండాలని 1890లో హుల్ట్ష్ గుర్తించారు.15 కాబట్టి 48, 44 లేదా 40 సంవత్సరాలు ఆయన సింహాసనారోహణను శక 716, 720 లేదా 724లో ఉంచుతాయి.15

కలి-ఐదవ విష్ణువర్ధనుడు

కలి-ఐదవ విష్ణువర్ధనుడు రెండవ విజయాదిత్యుని కొడుకు.28 ఆయన ఒకటిన్నర సంవత్సరాలు పాలించాడని శాసనాలు ఏకీభవిస్తాయి. ఫ్లీట్ ఆ పాలనను 843–844 నాటిదిగా చెప్పారు.28 అప్పటికి తెలిసిన ఆయన ఏకైక దానశాసనం “అహదనకరం” నుంచి వచ్చింది. అది పాక్షికంగా తెలుగులో ఉంది. ఆయన తనను తాను పరమమాహేశ్వరుడు అని పిలుచుకుంటాడు. తర్వాతి ఒక దానశాసనం ఆయనను “వేంగి ప్రభువు” అంటుంది.28

శీలమహాదేవి కలి-ఐదవ విష్ణువర్ధనుని రాణి, గుణగ-మూడవ విజయాదిత్యుని తల్లి.8 గుంటూరు ఫలకాలు ఆమెను రాష్ట్రకూట రాణి అంటాయి.8 గుణగ విజయాదిత్యుడు (మూడవ విజయాదిత్యుడు) చూడండి.

Footnotes

  1. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 12, list of the kings (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  2. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), pp. 336–337, table of the Eastern Chalukya dynasty (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  3. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  4. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari (1907), p. 20 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 100 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  6. Kielhorn, “Ederu Plates of Vijayaditya II” (1899), p. 119 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  8. Annual Report on Epigraphy, Southern Circle, for 1911–12 (G.O. No. 919, Public, 29 July 1912), p. 84, paragraph 62 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  9. Annual Report on Epigraphy, for 1916–17 (G.O. No. 1035, Home (Education), 10 August 1917), p. 117, paragraphs 23–24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  10. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 35, translation (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  12. F. Kielhorn, “Six Eastern Chalukya Copper-plate Inscriptions: A. Ederu Plates of Vijayaditya II”, Epigraphia Indica V (1898–99), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Kielhorn, “Ederu Plates of Vijayaditya II” (1899), p. 121, abstract of contents (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. Kielhorn, “Ederu Plates of Vijayaditya II” (1899), p. 120, text and notes (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  16. E. Hultzsch, “Pithapuram Pillar Inscription of Mallapadeva”, Epigraphia Indica IV (1896–97), p. 239 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Annual Report on Epigraphy, for 1913–14 (G.O. No. 920, Public, 4 August 1914), p. 84, paragraph 6 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. J. F. Fleet, “Dynasties of the Kanarese Districts”, in Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II (1896), p. 396 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  19. J. F. Fleet, “Three Records in the Bangalore Museum”, Epigraphia Indica VI (1900–01), p. 64, note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  20. Robert Sewell and S. Krishnaswami Aiyangar, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  21. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 34 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  22. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I (1890), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  23. Sewell and Aiyangar, Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  24. Annual Report on Epigraphy, for 1914–15 (G.O. No. 1260, Public, 25 August 1915), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  25. Annual Report on Epigraphy, for 1912–13 (G.O. No. 961, Public, 2 August 1913), p. 125, paragraph 64 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  26. J. F. Fleet, “The Chronology of the Eastern Chalukya Kings”, Indian Antiquary XX (1891), p. 11 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  27. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Fleet, “Chronology of the Eastern Chalukya Kings” (1891), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

వేంగి తూర్పు చాళుక్యులు

సుమారు క్రీ.శ. 615–1077

7వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి దిగువ గోదావరి, కృష్ణాల మధ్య తీర ప్రాంతమైన వేంగిని పాలించిన బాదామి చాళుక్యుల ఒక శాఖ. దాని స్థాపకుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు రెండవ పులకేశి తమ్ముడు. ఈ రాజులు రెండు శతాబ్దాల పాటు రాష్ట్రకూటులతో పోరాడారు. సుమారు 1000 తర్వాత వారు వివాహాల ద్వారా చోళులతో ముడిపడ్డారు. 1070లో వారి వారసుడు చోళ చక్రవర్తి మొదటి కులోత్తుంగుడు అయ్యాడు. వారి తామ్రశాసనాలు ప్రతి పాలన కాలాన్ని నమోదు చేస్తాయి. మొదటి తెలుగు సాహిత్య రచన, నన్నయ మహాభారతం, రాజమహేంద్రవరంలోని వారి ఆస్థానంలో రాయబడింది.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (10)
  1. R. C. Temple (ed.); article by J. F. Fleet, Indian Antiquary, Vol. XX (1891), incl. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1891, pp. 11, 14, 100–102. J. F. Fleet, 'The Chronology of the Eastern Chalukya Kings' (1891). [Public domain]
  2. E. Hultzsch, South-Indian Inscriptions, Vol. I: Tamil and Sanskrit Inscriptions (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1890, pp. 31–38. E. Hultzsch, Korraparru grant of Narendra-mrigaraja and grant of Amma I (1890). [Public domain]
  3. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. V (1898–99) (opens in a new tab), Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta (scan of the 1959 Government of India Press facsimile reprint), 1899, pp. 118–122. F. Kielhorn, Ederu plates of Vijayaditya II (1899). [Public domain]
  4. F. Kielhorn (articles); E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. IV (1896–97) (opens in a new tab), Archaeological Survey of India, 1897, pp. 239. E. Hultzsch, Pithapuram pillar inscription of Mallapadeva. [Public domain]
  5. E. Hultzsch (ed.), Epigraphia Indica, Vol. VI (1900–01) (opens in a new tab), Government of India, Calcutta, 1901, pp. 64. J. F. Fleet, Three records in the Bangalore Museum (1901). [Public domain]
  6. J. F. Fleet, R. G. Bhandarkar and others (Gazetteer of the Bombay Presidency), Gazetteer of the Bombay Presidency, Vol. I, Part II: History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay, 1896, pp. 396. J. F. Fleet, Dynasties of the Kanarese Districts (revised). [Public domain]
  7. Madras Government (Assistant Archaeological Superintendent for Epigraphy), Annual Reports on Epigraphy, Southern Circle, for 1910-11 to 1914-15 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1915, pp. 84 (report for 1912), 125 (1913), 84 (1914), 91 (1915). [Public domain]
  8. Madras Government (Assistant Archaeological Superintendent for Epigraphy), Annual Reports on Epigraphy, Southern Circle, for 1915-16 to 1919-20 (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1920, pp. 117 (report for 1916–17). [Public domain]
  9. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 20. [Public domain]
  10. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 32–34, 49, 336–337. Paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: