ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

నిజాంపట్నం

కృష్ణా ముఖద్వారాలకు దక్షిణాన గుంటూరు తీరంలో ఉన్న పాత రేవు. ఫిఫ్త్ రిపోర్ట్ పట్టికలు దీన్ని ఇంగ్లీషు రికార్డులలోని పెట్టిపోలీ లేదా పెట్టపోలీగా గుర్తిస్తాయి. ఇక్కడ 1611 ఆగస్టు 20న గ్లోబ్ ఓడ ఇంగ్లీషు వర్తకులను దించింది. భారతదేశ తూర్పు తీరంలో ఇదే మొదటి ఇంగ్లీషు వ్యాపారం. పదిహేడవ శతాబ్దంలో ఇది కంపెనీకి చెందిన ఒక చిన్న ఫ్యాక్టరీ (వ్యాపార కేంద్రం). ఇది నిజాంపట్నం సర్కార్‌కు తన పేరు ఇచ్చింది. ఆ సర్కార్‌ను 1751లో ఫ్రెంచివారికి, 1759 నాటి సలాబత్ జంగ్ ఒప్పందం ద్వారా ఇంగ్లీషువారికి ఇచ్చారు.

నిజాంపట్నం కృష్ణా ముఖద్వారాలకు దక్షిణాన, పాత గుంటూరు ప్రాంత తీరంలో ఉంది. కంపెనీ భూముల సంపాదనల గురించి ఫిఫ్త్ రిపోర్ట్ (Fifth Report)లో ఒక పట్టిక ఉంది.1 అది తొలి ఇంగ్లీషు రికార్డులలోని “పెట్టిపోలీ”ని “ఇప్పుడు కిస్ట్నా జిల్లాలోని సముద్ర రేవు నిజాంపటం”గా గుర్తిస్తుంది.1 మొదటి ఇంగ్లీషు లేఖలలోని పెట్టపోలీ “బహుశా పెద్దపల్లి” లేదా నిజాంపట్నం (అప్పుడు నిజాంపటం) అని మోరిస్ (Morris) గోదావరి మాన్యువల్ భావించింది.2

తుంగభద్ర కాలువ కృష్ణా నీటిని డెల్టా మీదుగా తీసుకువెళ్లేదని కృష్ణా మాన్యువల్ చెబుతుంది.3 అది నిజాంపట్నం దగ్గర సముద్రంలో కలిసేది.3 ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పేజీ చూడండి.

మొదటి ఇంగ్లీషు వ్యాపారం

ఫిఫ్త్ రిపోర్ట్ పట్టిక పెట్టిపోలీని “భారత ఖండపు తూర్పు తీరంలో ఇంగ్లీషువారు వ్యాపారం మొదలుపెట్టిన మొదటి చోటు” అని పిలుస్తుంది.1 కెప్టెన్ ఆంటోనీ హిప్పన్ నాయకత్వంలోని గ్లోబ్ ఓడ 1611 ఆగస్టు 20న అక్కడ వర్తకులను, సరుకులను దించింది.1 మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం) నుంచి తిరిగి వస్తూ అది వారిని మళ్లీ ఎక్కించుకుంది.1

తీరం నుంచి వచ్చిన అతి తొలి ఇంగ్లీషు లేఖలను లూకాస్ ఆంథేనిస్ “పెట్టపోలీ”లో రాశాడని మోరిస్ చెబుతారు.2 ఆయన వాటిని 1611 డిసెంబర్‌లో, 1612 జనవరిలో రాశాడు.2

ఫ్యాక్టరీ (వ్యాపార కేంద్రం)ని 1653–54లో, తర్వాత మళ్లీ రద్దు చేశారని, మళ్లీ ఏర్పాటు చేశారని పట్టిక నమోదు చేస్తుంది.14 1670లలో మచిలీపట్నం కోసం ఒక సిబ్బంది ఏర్పాటును ప్రతిపాదించారు.5 దాని కింద “స్వాధీనంలో ఉంచుకోవడానికి” పెట్టపోలీలో ఒక సేవకుడిని ఉంచాల్సి ఉంది.5 1679లో పెట్టపోలీలో, మాదాపొలంలో తన పెట్టుబడులను మచిలీపట్నం నుంచి స్వతంత్రంగా చేయమని కంపెనీ ఆదేశించింది.67

1687 అక్టోబర్‌లో “పెట్టపోలీ” నుంచి ఒక ఓడ మద్రాసుకు వచ్చింది.8 అది “ఆ ప్రాంతాలలో చాలా పట్టణాలను నిర్జనం చేసి, అక్కడి వ్యాపారాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేసిన చాలా పెద్ద అంటువ్యాధి” గురించి మద్రాసు కౌన్సిల్‌కు చెప్పింది.8 మచిలీపట్నం పేజీ చూడండి.

నిజాంపట్నం సర్కార్

1751లో సలాబత్ జంగ్ ఫ్రెంచివారికి “నిజాంపట్నం గ్రామాలకు చెందిన భూములను” ఇచ్చాడని మాలెసన్ (Malleson) చెబుతారు.9 1759 ఒప్పందం ద్వారా ఇంగ్లీషువారికి మచిలీపట్నంతో పాటు “నిజాంపటం సర్కార్” లభించింది.10 ఫిఫ్త్ రిపోర్ట్ దాన్ని కృష్ణాకు దక్షిణాన తీరంలో ఉన్న ముప్పై ఆరు మహల్‌ల (రెవెన్యూ విభాగాల) సర్కార్ (జిల్లా)గా వర్ణిస్తుంది.11 అది దివి పాయింట్ నుంచి దక్షిణంగా అరవై మైళ్లు విస్తరించింది.11 ఫ్రెంచి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పేజీ చూడండి.

Footnotes

  1. “Acquisitions of Territory by the British in the Presidency of Fort St. George”, in W. K. Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee … on the Affairs of the East India Company, Vol. III (1918), p. x, No. III, Pettipolee (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  2. Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District (1878), p. 177 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 253 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. Morris, Godavery District (1878), p. 181 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Morris, Godavery District (1878), p. 184 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. Morris, Godavery District (1878), p. 188 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. Morris, Godavery District (1878), p. 189 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  8. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. G. B. Malleson, History of the French in India (1868), p. 275 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. C. U. Aitchison, A Collection of Treaties, Engagements and Sanads, Vol. VIII (1892), p. 278 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  11. “Acquisitions of Territory”, in Firminger, Fifth Report, Vol. III (1918), p. xxii, No. XXXI (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. Walter Kelly Firminger (ed.), The Fifth Report from the Select Committee of the House of Commons on the Affairs of the East India Company, Vol. III: British Acquisitions in the Presidency of Fort St. George, Madras Appendices, Wilkins' Glossary and Index (opens in a new tab), R. Cambray and Co., Calcutta, 1918, x, xxii. [Public domain]
  2. Henry Morris, A Descriptive and Historical Account of the Godavery District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Trübner & Co., London, 1878, pp. 177, 181, 184, 188–189. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 39, 253. [Public domain]
  4. G. B. Malleson, History of the French in India, from the Founding of Pondichery in 1674 to the Capture of that Place in 1761 (opens in a new tab), Longmans, Green and Co., London, 1868, pp. 275. [Public domain]
  5. C. U. Aitchison (compiler), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads relating to India and Neighbouring Countries, Vol. VIII: Madras Presidency, including Ceylon, Hyderabad, Mysore and Coorg, and the Central Provinces (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, India, Calcutta, 1892, pp. 278. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: