ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మీర్ ఆలం చెరువు

పాత హైదరాబాద్ నగరానికి నైరుతిలో ఉన్న పెద్ద చెరువు. 1,120 గజాల పొడవున్న, 21 అర్ధవృత్తాకార గ్రానైట్ తోరణాల ఆనకట్ట దాన్ని నిలిపి ఉంచుతుంది. శ్రీరంగపట్నం (1799) యుద్ధ బహుమతి ధనంలో తన వాటాతో మంత్రి మీర్ ఆలం దీన్ని కట్టించారు. సికందర్ జా పాలనలో హిజ్రీ 1221 (1806)లో ఎనిమిది లక్షల ఖర్చుతో ఇది పూర్తయింది. నిజాం సేవలో ఉన్న ఫ్రెంచి ఇంజనీర్లు ఆనకట్ట కట్టారని ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ చెబుతుంది. జలాశయంలోని ఒక రాయిపై ఉన్న శాసనం తేదీని నమోదు చేస్తుంది. ఉస్మాన్ సాగర్ కట్టే వరకు ఇది నగరానికి ముఖ్య నీటి వనరు.

The Mir Alam lake, with boats and rocks in the water.
The Mir Alam lake, with boats and rocks in the water. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

మీర్ ఆలం చెరువు పాత హైదరాబాద్ నగరానికి నైరుతిలో ఉంది.12 దాన్ని కట్టించిన అసఫ్ జాహీ నిజాం సికందర్ జా మంత్రి మీర్ ఆలం పేరు దానికి పెట్టారు.12

ఆనకట్ట

1909 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దీన్ని “8 మైళ్ల చుట్టుకొలత ఉన్న మరో అద్భుతమైన నీటి పరపు” అని పిలుస్తుంది.1 దాని ఆనకట్ట “కుంభాకార వైపు నీటి వైపు ఉండేలా కట్టిన 21 అర్ధవృత్తాకార నిలుపు గోడల వరుస”.1 “దాని మొత్తం పొడవు 1,120 గజాలు. నిజాం సేవలో ఉన్న ఫ్రెంచి ఇంజనీర్లు దాన్ని నిర్మించారు”.1

మీర్ ఆలం “శ్రీరంగపట్నం పతనం తర్వాత తన వాటాగా వచ్చిన బహుమతి ధనంతో” ఈ చెరువును, ఒక బారాదరీ (మండపం), ఇతర కట్టడాలను కట్టించారని గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 “ఒక్క ఆనకట్టకే 8 లక్షలు ఖర్చయింది” అని అది జోడిస్తుంది.1

బిల్‌గ్రామి కథనం

1927లో సయ్యద్ అలీ అస్గర్ బిల్‌గ్రామి (Syed Ali Asgar Bilgrami) నగర కట్టడాలపై ఒక సమీక్ష రాశారు.34 అర్ధవృత్తాకార ముందుకు వచ్చిన భాగాలున్న 21 పెద్ద గ్రానైట్ తోరణాల కట్టను (ఆనకట్టను) ఆయన “అపూర్వమైన వాస్తు కళాఖండం” అని వర్ణిస్తారు.34 ఆయన దాన్ని సికందర్ జా పాలనలో హిజ్రీ 1221 (1806; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలు లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి) నాటిదిగా చెబుతారు.34

బిల్‌గ్రామి ప్రకారం, మీర్ ఆలం ఇద్దరు మనవళ్లు నిర్మాణాన్ని పర్యవేక్షించారు.34 వాళ్లు ఖలీలుల్లా ఖాన్ కొడుకులు సయీద్-ఉద్-దౌలా, మీర్ ముహమ్మద్ అలీ ఖాన్.34 చెరువు, కట్ట రెండింటి ఖర్చు కలిపి రూ. 8,00,000 అని ఆయన ఇస్తారు.34 మీర్ ఆలం తన బహుమతి ధనంతో దాని ఖర్చు భరించారని ఆయన మళ్లీ చెబుతారు.34 1799లో టిప్పు సుల్తాన్‌పై నిజాం సైన్యాలకు మీర్ ఆలం నాయకత్వం వహించిన తర్వాత ఇది జరిగింది.34

జలాశయంలోని నల్ల బసాల్ట్ రాయిపై ఉన్న శాసనం తేదీని ఇస్తుంది.3 మీర్ ఆలం చెరువు శాసనం (1806) పేజీ చూడండి.

నగరానికి నీరు

చెరువు పూర్తయిన తర్వాత “హైదరాబాద్ నగరం మొత్తం పారే తాగునీటి భూగర్భ కాలువలతో నిండిపోయింది” అని బిల్‌గ్రామి చెబుతారు.34 దీని వల్ల నీటి కొరతతో ప్రజలు పడే బాధలు తగ్గాయి.34 కానీ 1927 నాటికి “ఉస్మాన్ సాగర్ నిర్మాణం వల్ల ఈ చెరువు ప్రాముఖ్యత చాలా తగ్గిపోయింది”.34 ఉస్మాన్ సాగర్ (గండిపేట) పేజీ చూడండి.

అప్పట్లో నగరానికి, శివార్లకు ఈ చెరువు నుంచి, హుస్సేన్ సాగర్ నుంచి “నీరు సమృద్ధిగా అందుతోంది” అని 1909 నాటి గెజిటీర్ చెబుతుంది.1 1912–13లో కూడా మీర్ ఆలం చెరువు రాష్ట్ర ప్రజాపనుల శాఖ నిర్వహించే పనులలో ఉంది.5

క్యాంప్‌బెల్ (1898) పశ్చిమం నుంచి నగరంపై ఒక దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తారు.6 అందులో ఆయన అవతల కొండపై ఫలక్‌నుమా రాజభవనంతో ఉన్న “సుందరమైన మీర్ ఆలం చెరువు” గురించి పేర్కొంటారు.6

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 118 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  2. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 127 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 106 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  4. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 107 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  5. Report on the Administration of H.H. the Nizam’s Dominions for 1322 Fasli (1912–13) (1915), p. 48 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 245 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

శాసనాలు

మీర్ ఆలం చెరువు శాసనం (1806)

క్రీ.శ. 1806

హైదరాబాద్‌లోని మీర్ ఆలం చెరువుకు చెందిన నల్ల బసాల్ట్ జలాశయ రాయిపై ఉన్న, తేదీ గల చిన్న శాసనం. సికందర్ జా పాలనలో మంత్రి మీర్ ఆలం హిజ్రీ 1221 (1806)లో నీటి పనులను పూర్తి చేసినట్లు అది నమోదు చేస్తుంది. బిల్‌గ్రామి (1927) పాఠాన్ని అరబిక్ లిపిలో, ఈ అనువాదంతో ముద్రిస్తారు: దేవుని పేరుతో అది ప్రవహిస్తుంది, దేవునికి కృతజ్ఞతలు అది గట్టిగా నిలుస్తుంది. హిజ్రీ 1221 సంవత్సరంలో.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 106–107. [Public domain]
  2. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 118. [Public domain]
  3. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 127, 245. [Public domain]
  4. H.H. the Nizam's Government, Report on the Administration of H.H. the Nizam's Dominions for the Year 1322 Fasli (1912-13) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad, 1915, pp. 48. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: