ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

అక్కన్న

మంత్రి మాదన్న సోదరుడైన తెలుగు బ్రాహ్మణుడు. ఆయన 1670లు, 1680లలో గోల్కొండ రాజు అబుల్ హసన్ కుతుబ్ షా సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు. 1677లో తన సోదరుడితో కలిసి హైదరాబాద్‌లో శివాజీని స్వాగతించాడు. 1685 మొఘల్ శాంతి షరతులు ఆయనను, ఆయన సోదరుడిని పదవి నుంచి తొలగించాలని కోరాయి. 1686 మార్చిలో ఇద్దరినీ గోల్కొండలో కలిపి హత్య చేశారు.

అక్కన్న మాదన్న సోదరుడు. మాదన్న గోల్కొండ చివరి కుతుబ్ షాహీ రాజు అబుల్ హసన్ తానీషా దగ్గర బ్రాహ్మణ ప్రధాన మంత్రి. దాదాపు 1673లో మాదన్న వజీర్ (ప్రధాన మంత్రి) అయినప్పుడు “ఆయన సోదరుడు అక్కన్న సర్వసైన్యాధిపతి అయ్యాడు” అని జాదునాథ్ సర్కార్ (Jadunath Sarkar) రాశారు.1 ఆయన గురించి నమోదైన విషయాలలో చాలా వరకు ఆయన సోదరుడితో కలిపే నమోదయ్యాయి.

జీవితం, పదవులు

సర్కార్ ఉదహరించిన డచ్ రచయిత హావర్ట్ (Havart) ప్రకారం, ఇద్దరు సోదరులూ ఒక పేద కుటుంబంలో పుట్టారు.2 వారు 1666లో ఒక గోల్కొండ ప్రముఖుడి దగ్గర డబ్బు మార్చే షరాబులుగా పని మొదలుపెట్టారు.2 హావర్ట్ మాదన్నను తెలివైనవాడిగా వర్ణించాడు, కానీ అక్కన్నను “చాలా తక్కువ అవగాహనతో, కుటిలత్వం, మోసం ఉన్న మనిషి” అన్నాడు.2

ఆ సోదరులు “కర్ణాటకకు చెందిన బ్రాహ్మణులు” అని బిల్గ్రామీ (Bilgrami) చెప్పారు.3 1672లో అబుల్ హసన్ సింహాసనం ఎక్కడానికి మద్దతు ఇచ్చిన ఆస్థాన ప్రముఖులలో మాదన్నతో పాటు అక్కన్న కూడా ఉన్నాడు.4

గోల్కొండతో మిత్రత్వం చేసుకోవడానికి మరాఠా రాజు శివాజీ 1677 ఫిబ్రవరిలో హైదరాబాద్‌కు వచ్చాడు.5 రాజు మొదట ఆయనను స్వీకరించడానికి భయపడ్డాడని చరిత్రకారుడు సభాసద్ (Sabhasad) చెప్పారు.5 మరాఠా రాయబారి ఆయనకు “తన మంత్రులైన అక్కన్నపంత్, మాదన్నపంత్‌లకు” ఇచ్చిన ప్రమాణాలతో ఆయనకు ధైర్యం వచ్చింది.5

తనను ఎదుర్కోవడానికి బయటకు రావద్దని శివాజీ రాజును కోరాడు.6 అప్పుడు “రాజ్యం మొత్తానికి అసలైన యజమానులైన మాదన్నపంత్, అక్కన్నపంత్… ముందుకు వచ్చి రాజును నగరంలోకి తీసుకువెళ్లారు” అని సభాసద్ చెప్పారు.6

మరుసటి రోజు మాదన్న తన ఇంట్లో శివాజీకి విందు ఇచ్చాడు.78 “రాజు, మాదన్నపంత్, అక్కన్నపంత్ కలిసి భోజనం చేశారు” అని సభాసద్ చెప్పారు.7 ఇవే, ఇతర మరాఠా ఆధారాల నుంచి జాదునాథ్ సర్కార్ ఇలా చెప్పారు: “శివాజీ భోజనం చేస్తుండగా మాదన్న, అక్కన్న తగిన గౌరవంతో, శ్రద్ధతో ఆయన ఎదుట కూర్చున్నారు”.8 శివాజీ, తెలుగు దేశంలో మరాఠాలు చూడండి.

1682 మే 17 నాటి ఒక మద్రాసు రికార్డు సర్కార్‌కు దొరికింది.9 దాని ప్రకారం కొంత కాలం ముందే ముహమ్మద్ ఇబ్రహీంను గోల్కొండ సైన్యపు అత్యున్నత నాయకత్వం (సర్-ఇ-లష్కర్) నుంచి తొలగించి, ఆయన స్థానంలో అక్కన్నను నియమించారు.9

ఇద్దరు మంత్రులు విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ)లో తమ కార్యాలయం ఏర్పాటు చేశారని 1883 నాటి కృష్ణా జిల్లా మాన్యువల్ చెబుతుంది.1011 ఫోర్ట్ సెయింట్ జార్జ్‌లోని ఇంగ్లీషువారు గోల్కొండలోని తమ ఏజెంట్‌ను ఇద్దరు సోదరులకు “విలువైన కానుకలు” ఇవ్వమని చెప్పారని అది చెబుతుంది.1011 ఈ కానుకలు “గౌరవనీయ కంపెనీపై వారి అభిమానాన్ని నిలుపుకోవడానికి”.1011 1907లో హెయిగ్ (Haig) ఆయనను “యెంకన్న” అన్నారు.12 విజయవాడ చూడండి.

మరణం

ఔరంగజేబు దృష్టిలో గోల్కొండ రాజు చేసిన అతి పెద్ద నేరం “బ్రాహ్మణులైన మాదన్న, అక్కన్నలను తన ప్రధాన మంత్రులుగా చేయడం” అని సర్కార్ రాశారు.13 ఆయన “ఈ విధంగా తన పాలనలో హిందూ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండడానికి అనుమతించాడు”.13

యువరాజు షా ఆలం 1685లో షరతులు ప్రతిపాదించాడు.14 ఖాఫీ ఖాన్ (Khafi Khan) మాటల్లో, “ఇద్దరు సోదరులు, యుద్ధానికి ప్రధాన కారకులు అయిన మాదన్న, అక్కన్న”లను బంధించి, వారి అధికారం అంతా తీసివేయాలని అవి కోరాయి.14

1686 మార్చి మొదట్లో మాదన్న రాజు సన్నిధి నుంచి బయటకు వస్తుండగా గోల్కొండ వీధుల్లో హత్యకు గురయ్యాడు.1516 సర్కార్ మాటల్లో, “ఆయనతో ఉన్న అక్కన్న కూడా అక్కడికక్కడే తన సోదరుడి గతినే పొందాడు”.1516 హావర్ట్ కథనం ప్రకారం సోదరులను వీధుల గుండా ఈడ్చుకుపోయారు.9 అక్కన్న తలను ఏనుగు కాళ్ల కింద తొక్కించారని, మాదన్న తలను ఔరంగజేబుకు పంపారని అది చెబుతుంది.9 హత్యకు ఎవరు ఆదేశించారనే విషయంలో విభేదాల కోసం మాదన్న చూడండి.

Footnotes

  1. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (2nd ed., 1930), p. 399 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  2. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 420, appendix (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 109 note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 202 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. R. P. Patwardhan and H. G. Rawlinson (eds.), Source Book of Maratha History (1928), pp. 164–165, translating Sabhasad (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  6. Patwardhan and Rawlinson, Source Book of Maratha History (1928), p. 165, translating Sabhasad (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  7. Patwardhan and Rawlinson, Source Book of Maratha History (1928), p. 166, translating Sabhasad (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Jadunath Sarkar, Shivaji and his Times (2nd ed., 1920), p. 335 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  9. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 421 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (1907), p. 188 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), pp. 406–407 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  14. Khafi Khan, Muntakhab-ul-Lubab, in H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians, Vol. VII (1877), p. 321 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 417 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  16. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 418 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (7)
  1. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV: Southern India, 1645-1689 (2nd ed.) (opens in a new tab), M. C. Sarkar and Sons, Calcutta, 1930, pp. 399, 406–407, 416–418, 420–421. [Public domain]
  2. H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians: The Muhammadan Period, Vol. VII (opens in a new tab), Trübner and Co., London, 1877, pp. 315–316, 321. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 36–38. [Public domain]
  4. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 109, 202. [Public domain]
  5. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (opens in a new tab), Pioneer Press, Allahabad, 1907, pp. 188. [Public domain]
  6. Jadunath Sarkar, Shivaji and his Times (2nd ed., revised and enlarged) (opens in a new tab), Longmans, Green and Co., London, 1920, pp. 331, 335. [Public domain]
  7. R. P. Patwardhan and H. G. Rawlinson (eds.), Source Book of Maratha History, Vol. I (to the death of Shivaji) (opens in a new tab), Government Central Press, Bombay (archive.org scan of the reprint by K. P. Bagchi, Calcutta, for the Indian Council of Historical Research), 1928, pp. 165–166. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: