ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మాదన్న

గోల్కొండ చివరి కుతుబ్ షాహీ సుల్తాన్ అబుల్ హసన్‌కు దాదాపు 1673లో సూర్య ప్రకాశ రావు అనే బిరుదుతో ప్రధాన మంత్రి (వజీర్) అయిన తెలుగు బ్రాహ్మణుడు. తన సోదరుడు అక్కన్నతో కలిసి ఆయన దాదాపు పన్నెండు సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని నడిపారు. మొఘలులకు వ్యతిరేకంగా ఆయన దానిని మరాఠాలతో కూటమిలో ఉంచారు, బెజవాడలో ఒక కార్యాలయం ఉంచారు. ఇద్దరు బ్రాహ్మణ సోదరులను ఉద్యోగంలో పెట్టుకోవడాన్ని ఔరంగజేబు రాజుపై ఒక ఆరోపణగా చేశాడు. 1686 మార్చిలో గోల్కొండలో వారిని హత్య చేశారు.

మాదన్న గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ వంశంలో చివరి రాజు అబుల్ హసన్ తానీషాకు ప్రధాన మంత్రి.12 ఆయన దాదాపు 1673 నుంచి 1686లో తన హత్య వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నారు.12 ఆయన, ఆయన సోదరుడు అక్కన్న బ్రాహ్మణులు.12 గోల్కొండ ముస్లిం ఆస్థానంలో వారి అధికారం, రాజ్యాన్ని జయించడాన్ని సమర్థించుకోవడానికి మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు వాడిన ఆరోపణలలో ఒకటి.12

“అక్కన్న, మాదన్న పంతులు అనే పేర్లున్న ఇద్దరు బ్రాహ్మణ” సోదరులు రాజు వ్యవహారాలను “ఎంతో సమర్థతతో నిర్వహించి, శాశ్వత కీర్తిని వదిలి వెళ్లారు” అని 1883 నాటి కృష్ణా జిల్లా మాన్యువల్ చెబుతుంది.3

మూలాలు

మాదన్న, అక్కన్న “చాలా పేద కుటుంబంలో” పుట్టారని డచ్ రచయిత హావర్ట్ (Havart) చెబుతారు.4 హావర్ట్ కథనం 1693లో ప్రచురితమైంది. 1930లో జదునాథ్ సర్కార్ (Jadunath Sarkar) దానిని ఉదహరించారు.4 1666లో ఆ సోదరులు “గోల్కొండ ప్రముఖుడు సయ్యద్ ముస్తఫా కింద నెలకు 10 గిల్డర్ల జీతంపై” షరాబులు (డబ్బు మార్పిడి చేసేవారు, లెక్కలవారు) అయ్యారని అది చెబుతుంది.4 ద్రోహంలా కనిపించిన ఒక చర్య ద్వారా వారు ఎదిగారు. దాని వల్ల వారి యజమాని పదవి కోల్పోయాడు.4

వారు “కర్ణాటకకు చెందిన బ్రాహ్మణులు” అని 1927లో రాసిన బిల్గ్రామీ (Bilgrami) చెబుతారు.5 కొందరు చరిత్రకారులు వారి తండ్రిని మైసారం కులకర్ణి (గ్రామ లెక్కల అధికారి)గా చెప్పారని ఆయన చెబుతారు.5 వారు వైష్ణవులని సర్కార్ జోడిస్తారు.6 1907లో హెయిగ్ (Haig) రెండవ సోదరుడిని “యెంకన్న” అన్నారు.7

అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా కాలంలోనే బ్రాహ్మణులు ప్రభుత్వంలో పదవులు నిర్వహించారు.8910 1666లో జీన్ డి థెవెనో (Jean de Thevenot) ఆ రాజ్యం గుండా ప్రయాణించారు.8910 బ్రాహ్మణులు దారి సుంకాలు వసూలు చేస్తూ, ప్రముఖుల తరఫున వారి భూములను నిర్వహిస్తూ ఉండడం ఆయన చూశారు.8910 రాజు తన తల్లి తర్వాత “బ్రాహ్మణులను” నమ్మాడని ఆయన రాశారు.8910

ప్రధాన మంత్రి

అబ్దుల్లా 1672లో చనిపోయాడు.1112 అప్పుడు మాదన్న పర్షియన్ సంతతికి చెందిన సేనాపతి సయ్యద్ ముజఫర్ దగ్గర పేష్కార్ (సహాయకుడు).1112 అబుల్ హసన్‌ను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టిన ఆస్థానికులలో ఆయన ఒకరు.1112

కొత్త మంత్రి ముజఫర్ అధికార పట్టుపై అబుల్ హసన్ అసంతృప్తి చెందాడని సర్కార్ చెబుతారు.1 అందుకే ఆయన “ముజఫర్ బ్రాహ్మణ సర్వకార్యకర్త మాదన్నను కొనుక్కున్నాడు”. ఆయన ద్వారా ముజఫర్ సేనానాయకులను తన వైపు తిప్పుకున్నాడు.1 వజీర్ పదవిని ముజఫర్ నుంచి తీసుకుని, “సూర్య ప్రకాశ రావు అనే బిరుదుతో మాదన్నకు ఇచ్చారు”.1 ఇది దాదాపు 1673లో జరిగింది.1 అక్కన్న సర్వసైన్యాధిపతి అయ్యారు.1 వారి మేనల్లుడు (nephew) యెంగన, “వీరుడు, పండితుడు” రుస్తుం రావు ఉన్నత సైనిక పదవి పొందారు.1

హావర్ట్ మాదన్నను తరచుగా చూశారు.46 ఆయన “పర్షియన్, హిందూస్థానీ, దేశంలోని స్థానిక భాషలలో బాగా ప్రావీణ్యం ఉన్న, రాజ వైభవంతో జీవించిన” తెలివైన వ్యక్తిగా ఆయన వర్ణించారు.46 సుల్తాన్ “అన్నిటినీ ఆయన సంరక్షణకే వదిలేయగా”, ఆయన బంగారు పల్లకిలో తిరిగేవారు.46

మద్రాసులోని ఇంగ్లీషువారు 1676లో రాసిన ఒక లేఖను సర్కార్ ఉదహరిస్తారు.13 “మాదన్నకే ఏకైక నియంత్రణ ఉంది, ప్రజలను ఒలవడం, పిండడం తప్ప మరేమీ ఆలోచించడం లేదు” అని వారు ఫిర్యాదు చేశారు.13 గోల్కొండలోని కంపెనీ ఏజెంట్‌కు ఫోర్ట్ సెయింట్ జార్జ్ పాత రికార్డులలోని ఆదేశాలను కృష్ణా మాన్యువల్ కనుగొంది.14 “గౌరవనీయ కంపెనీ పట్ల వారి ఆదరణను కాపాడుకోవడానికి” ఆ ఇద్దరు సోదరులకు “గణనీయమైన కానుకలు” ఇవ్వాలి.14

బెజవాడ, పురాణ కథలు

ఆ ఇద్దరు మంత్రులు తమ కార్యాలయాన్ని కృష్ణా మీది విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ)లో ఉంచారు.315 ప్రభుత్వాన్ని మొఘలులకు అందకుండా ఉంచడానికి ఇలా చేశారని 1679లో స్ట్రెయిన్‌షామ్ మాస్టర్ (Streynsham Master) ఊహించారని కృష్ణా మాన్యువల్ నమోదు చేస్తుంది.315 ప్రజా సంప్రదాయం దీనిని కనకదుర్గ దేవి పట్ల సోదరుల భక్తికి ఆపాదించింది.315

“దయగల మంత్రులు అన్ని కులాల అభ్యర్థుల గుంపుకు ప్రతి రోజూ ఆహారం పంచిన” ప్రదేశాన్ని బిచ్చగాళ్లు ఇప్పటికీ చూపించేవారని మాన్యువల్ జోడిస్తుంది.315 కొండ గుహల నుంచి హైదరాబాద్‌కు ఒక సొరంగం ఉందని ఒక పురాణ కథ చెప్పింది.315 దాని ద్వారా సోదరులు ఒక రోజులో ఆస్థానానికి వెళ్లి తిరిగి వచ్చేవారు.315

గోల్కొండ కోట లోపల మాదన్న గుడిగా ప్రసిద్ధమైన ఒక దేవాలయాన్ని బిల్గ్రామీ వర్ణిస్తారు.5 అది కుతుబ్ షాహీల కంటే పాతదని, మంత్రి పేరు మీద పిలువబడిందని ఆయన భావించారు.5 సోదరులు అనంతగిరి దగ్గర ఒక దేవాలయం కట్టించారని ఆయన చెబుతారు.5 విజయవాడ (బెజవాడ), గోల్కొండ కోట చూడండి.

మొఘలులు, మరాఠాల పట్ల విధానం

కుతుబ్ షాలు చాలా కాలంగా “ఢిల్లీ చక్రవర్తికి పైపై విధేయత ప్రకటించారు, కానీ రహస్యంగా ఆదిల్ షాకు డబ్బుతో సాయం చేశారు” అని సర్కార్ రాశారు.1316 మాదన్న ఒక మార్పుతో ఈ విధానాన్ని కొనసాగించారు.1316 బీజాపూర్ గందరగోళంలో ఉంది కాబట్టి, “మాదన్న జాతీయ రక్షణ ఆశలను ప్రధానంగా ఎప్పుడూ విజయం సాధించే మరాఠా రాజుతో దగ్గరి కూటమిపై పెట్టుకున్నారు”.1316

1677లో హైదరాబాద్‌లో శివాజీకి “రాజోచితం కంటే ఎక్కువ స్వాగతం” లభించింది.16 గోల్కొండ రక్షణ కోసం ఆయనకు ఏటా ఒక లక్ష హూన్‌లు (బంగారు నాణేలు) చెల్లిస్తామని మాట ఇచ్చారు.16 ఆ కూటమి ఆయన కొడుకు శంభాజీతో కొనసాగింది.16

రాజు “తన రాజ్యంలో సర్వోన్నత అధికారాన్ని ఒక కాఫిర్‌కు” (అవిశ్వాసికి) ఇచ్చాడని ఔరంగజేబు గోల్కొండలోని తన రాయబారికి రాశాడు.1718 తర్వాత “అధికార, పాలనా పగ్గాలను నీచమైన, నిరంకుశ అవిశ్వాసుల చేతిలో పెట్టాడని” ఆయన రాజుపై ఆరోపించాడు.1718 ఆయన ఉద్దేశం మాదన్న, అక్కన్న.1718

1685 యుద్ధం, హత్య

1685లో రాకుమారుడు షా ఆలం నాయకత్వంలోని మొఘల్ సైన్యం దండెత్తింది.19 గోల్కొండ సైన్యాలలో “మాదన్న సొంత దళానికి చెందిన 10,000 మంది కొత్త గుర్రపు సైనికులు” ఉన్నారు.19

మాదన్న అనుయాయి అని సర్కార్ పిలిచే సర్వసైన్యాధిపతి ముహమ్మద్ ఇబ్రహీం మొఘలుల వైపు వెళ్లిపోయాడు.2021 అప్పుడు సేనాపతి షేక్ మిన్హాజ్ తర్వాత పక్షం మారేది స్వయంగా మంత్రే అని రాజుకు చెప్పాడు.2021 గోల్కొండలో తనను తాను బంధించుకోకుండా వరంగల్‌కు గానీ మరో దూరపు కోటకు గానీ వెళ్లమని మాదన్న అబుల్ హసన్‌కు సలహా ఇచ్చారు.2021 ఆ సలహా రాజు అనుమానాన్ని మరింత పెంచింది. ఆయన గోల్కొండకు పారిపోయాడు.2021

“మాదన్న పంతు, ఆయన మిత్రులు” మొదట ముహమ్మద్ ఇబ్రహీంకు వ్యతిరేకంగా రాజును తిప్పారని మొఘల్ చరిత్రకారుడు ఖాఫీ ఖాన్ (Khafi Khan) చెబుతారు.2223 హెయిగ్ ఆ నిందను రాజు “బ్రాహ్మణ సలహాదారులపై” వేస్తారు.2223

1685 అక్టోబర్‌లో షా ఆలం శాంతి షరతులు ప్రతిపాదించాడు.2425 మాదన్న, అక్కన్నలను పదవి నుంచి తొలగించాలని అవి కోరాయి.2425 అబుల్ హసన్ వారి తొలగింపును ఆలస్యం చేశాడు.26

అప్పుడు మాదన్నకు వ్యతిరేకంగా ఒక కుట్ర ఏర్పడిందని సర్కార్ చెబుతారు.26 షేక్ మిన్హాజ్ నాయకత్వంలోని అసంతృప్త ముస్లిం ప్రముఖులు, అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా వితంతువులు సరూమా, జానీ సాహిబా దానికి నాయకత్వం వహించారు.26 “1686 మార్చి మొదట్లో ఒక రాత్రి, మాదన్న తన యజమాని సన్నిధి నుంచి బయటకు వచ్చిన వెంటనే, గోల్కొండ వీధులలో జంషీద్, ఇతర బానిసలు ఆయనపై దాడి చేసి హత్య చేశారు” అని సర్కార్ రాశారు.26

ఆయనతో పాటు అక్కన్నను చంపారు. రుస్తుం రావును ఆయన ఇంట్లో పొడిచారు.27 సోదరుల ఇళ్లను దోచుకున్నారు.27 మూక కోటలోని హిందువుల వాడపై దాడి చేసింది. అక్కడ “ఆ రాత్రి చాలా మంది ఇతర బ్రాహ్మణులు ప్రాణాలు, ఆస్తి కోల్పోయారు”.27 రాజమాత ఆ ఇద్దరు మంత్రుల తలలను ఔరంగజేబుకు పంపింది.27 1929లో షా రోకో (Sha Rocco) అదే తేదీ ఇస్తారు.28

హత్యను ఎలా చెప్పారు

హత్యకు ఎవరు ఆదేశించారనే విషయంలో ఆధారాలు ఏకీభవించవు.254 “అంతఃపురంలో గొప్ప ప్రభావం ఉన్న కొందరు స్త్రీలు, అబుల్ హసన్‌కు తెలియకుండా, హత్యకు కుట్ర పన్నారు” అని ఖాఫీ ఖాన్ చెబుతారు.254 షా ఆలం శిబిరంలో ఉన్న భీమ్‌సేన్ ఆయనతో ఏకీభవిస్తారని సర్కార్ గుర్తించారు.254 అబ్దుల్లా వితంతువులలో ఇద్దరు “రాజును సంప్రదించకుండా” సోదరులను చంపించారని హెయిగ్ చెబుతారు.7

ఔరంగజేబు పాలన గురించిన మొఘల్ ఆస్థాన చరిత్ర దానిని వేరుగా చెబుతుంది.4 అబుల్ హసనే స్వయంగా మాదన్న తల నరికి, “తన లొంగుబాటుకు రుజువుగా” దానిని షా ఆలంకు పంపాడని అది చెబుతుంది.4 మరో మొఘల్ రచయిత ఈశ్వర్‌దాస్, మాదన్న చనిపోతూ కేకలు వేశారని జోడిస్తారు.4 “దీని తర్వాత ఆరు నెలలకు మించి” రాజు తన సింహాసనంపై కూర్చోలేడని ఆయన అన్నారు.4

ప్రజలు మాదన్నపై రాజద్రోహం ఆరోపించారని హావర్ట్ చెబుతారు.6 “సుల్తాన్ ఆదేశాలపై వారు ఆ ఇద్దరు సోదరులను అత్యంత అవమానకరమైన రీతిలో హత్య చేశారు” అని, వారిని వీధుల గుండా ఈడ్చుకెళ్లారని ఆయన చెబుతారు.6 మాదన్న తలను ఔరంగజేబుకు పంపారు. అక్కన్న తలను “ఏనుగు కాళ్ల కింద తొక్కించారు”.6

సర్కార్ సొంత తీర్పు కఠినమైనది.629 “మాదన్న ఏళ్ల తరబడి రాజ్యంలో సర్వోన్నత స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ఆయన కుటుంబాన్ని కాపాడడానికి గానీ, ఆయన హంతకులను శిక్షించడానికి గానీ ఒక్క చేయి కూడా లేవకపోవడం ఆశ్చర్యకరం” అని ఆయన రాశారు.629 “గొప్ప మంత్రి రక్షణ లేకుండా, ప్రతీకారం లేకుండా, గౌరవం లేకుండా పడిపోయారు” అని ఆయన నిర్ణయించారు.629 రెండు తరాల ముందు కృష్ణా మాన్యువల్ ఆ ఇద్దరు మంత్రులను కృష్ణా ప్రాంతంలో ఇంకా గౌరవంతో గుర్తుంచుకుంటున్నట్లు కనుగొంది.3

మేనల్లుళ్లు

సోదరుల ఇద్దరు మేనల్లుళ్లు (nephews) ఆధారాలలో కనిపిస్తారు.27 రుస్తుం రావు వారితో పాటు చంపబడ్డారు.27 ఖాఫీ ఖాన్ ఆయనను “కలంలోనూ కత్తిలోనూ సమానంగా ప్రసిద్ధుడైన నిపుణుడు” అన్నారు.27

కృష్ణా మాన్యువల్, సర్కార్ మరో మేనల్లుడు కంచర్ల గోపన్నను తెలుగు భక్తి గీతాల రామదాసుగా చెబుతారు.15630 ఆయన భద్రాచలంలో ఆదాయ అధికారి.15630 దానికి బదులు 1907 నాటి గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్ రామదాసును నిజాం అధికారిగా దాదాపు 1725లో ఉంచుతుంది.15630 కంచర్ల గోపన్న (భక్త రామదాసు) చూడండి.

Footnotes

  1. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (2nd ed., 1930), p. 399 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10

  2. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), pp. 406–407 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District (1883), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  4. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 420, appendix “Madanna, prime minister of Golkonda” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  5. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 109 and note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  6. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 421 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  7. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (1907), p. 188 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Jean de Thevenot, The Travels of Monsieur de Thevenot into the Levant, Part III (English tr., 1687), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  9. Thevenot, Travels into the Levant, Part III (1687), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. Thevenot, Travels into the Levant, Part III (1687), p. 102 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 77 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), pp. 202–203 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  13. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 400 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  14. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Mackenzie, Kistna District (1883), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  16. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 401 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  17. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 407 note (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  18. Khafi Khan, in Elliot and Dowson, History of India, Vol. VII (1877), p. 325 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  19. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 410 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  20. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 412 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  21. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 413 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  22. Khafi Khan, Muntakhab-ul-Lubab, in H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians, Vol. VII (1877), p. 319 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  23. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (1907), p. 187 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  24. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 416 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  25. Khafi Khan, in Elliot and Dowson, History of India, Vol. VII (1877), p. 321 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  26. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 417 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  27. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 418 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  28. Sha Rocco, Golconda and the Qutb Shahs (1929), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  29. Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV (1930), p. 422 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 261 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (8)
  1. Jadunath Sarkar, History of Aurangzib, Vol. IV: Southern India, 1645-1689 (2nd ed.) (opens in a new tab), M. C. Sarkar and Sons, Calcutta, 1930, pp. 399–401, 405–418, 420–422. [Public domain]
  2. H. M. Elliot and John Dowson (eds.), The History of India as Told by Its Own Historians: The Muhammadan Period, Vol. VII (opens in a new tab), Trübner and Co., London, 1877, pp. 315–316, 319, 321, 325. [Public domain]
  3. Gordon Mackenzie, A Manual of the Kistna District in the Presidency of Madras (opens in a new tab), Government of Madras (Lawrence Asylum Press), 1883, pp. 36–38. [Public domain]
  4. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 77, 109, 202–203. [Public domain]
  5. Sha Rocco, Golconda and the Qutb Shahs (illustrated by the Archaeological Department, Hyderabad) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1929, pp. 29–30, 35. [Public domain]
  6. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (opens in a new tab), Pioneer Press, Allahabad, 1907, pp. 187–188. [Public domain]
  7. Jean de Thevenot, The Travels of Monsieur de Thevenot into the Levant, in Three Parts: I. Turkey, II. Persia, III. The East-Indies (opens in a new tab), H. Clark for H. Faithorne, J. Adamson, C. Skegnes and T. Newborough, London, 1687, Part III, 94, 101–102. [Public domain]
  8. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: