ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

బాద్‌షాహీ ఆషూర్‌ఖానా

హైదరాబాద్‌లో మొహర్రం సంతాపం జరిపే రాజ మందిరం. దీన్ని మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా కట్టించాడు. ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ (1909), క్యాంప్‌బెల్ (1898) దీన్ని 1594 నాటిదిగా చెబుతారు. మధ్య గూడు పైన ఉన్న మెరుపు పెంకుల శాసనంలో బిల్‌గ్రామి (1927) హిజ్రీ 1001 (1592–93) అనే తేదీని చదివారు. పెంకుల పనిని రాజు పాలనలోని చివరి సంవత్సరానికి చెందినదిగా నిర్ణయించారు. పెంకులలో అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా పేరు కూడా ఉంది. బయటి మండపాలను నిజాం అలీ ఖాన్ కాలంలో జోడించారు.

The Ashur Khana, a hall fronted by tall slender columns under a balustrade.
The Ashur Khana, a hall fronted by tall slender columns under a balustrade. · A. Claude Campbell (ed.) (opens in a new tab) · Public domain

బాద్‌షాహీ (“రాజ”) ఆషూర్‌ఖానా హైదరాబాద్ పాత నగరంలో, పత్తర్‌గట్టి దగ్గర, సాలార్ జంగ్ కుటుంబపు రాజభవనానికి పశ్చిమాన ఉంది.12 ఈ కట్టడం “మొహర్రం కార్యక్రమాలకు వాడతారు” అని మాత్రమే 1909 నాటి Imperial Gazetteer (ఇంపీరియల్ గెజిటీర్) చెబుతుంది.3 మొహర్రం ఊరేగింపు ఇక్కడి నుంచే మొదలయ్యేదని ఎ. క్లాడ్ క్యాంప్‌బెల్ (A. Claude Campbell) (1898) చెబుతారు.4 కుతుబ్ షాహీలు, మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా పేజీలు చూడండి.

కాలం

ఆషూర్‌ఖానాను “సుల్తాన్ మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా 1594లో రూ. 66,000 ఖర్చుతో కట్టించాడు” అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.23 క్యాంప్‌బెల్ కూడా అదే సంవత్సరం ఇస్తారు.4 సయ్యద్ అలీ అస్గర్ బిల్‌గ్రామి (Syed Ali Asgar Bilgrami) 1927లో దాని పెంకులపై ఉన్న శాసనాలను “మొదటిసారిగా” ప్రచురించారు.1 మధ్య గూడు పైన తుఘ్రా శైలిలో ఉన్న ఒక పాఠాన్ని ఆయన కనుగొన్నారు. అది “అలీ దాసుడు మహమ్మద్ కుతుబ్ షా, 1001వ సంవత్సరంలో” అని ముగుస్తుంది. అంటే హిజ్రీ 1001 (1592–93; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలు లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి).1

లోపలి మండపమే కట్టడంలో అతి పురాతన భాగమని, దాన్ని మహమ్మద్ కులీ రూ. 66,000 ఖర్చుతో కట్టించాడని బిల్‌గ్రామి భావించారు.5 కానీ పారసీ మెరుపు పెంకుల పనిని ఆయన “సుల్తాన్ మహమ్మద్ కులీ పాలనలోని చివరి సంవత్సరం, 1020 హిజ్రీ (క్రీ.శ. 1611)” నాటిదిగా నిర్ణయించారు.5 గూడు పైన ఉన్న రాజు పేరులో కులీ అనే మాట లేదని ఆయన గుర్తించారు.65 పూర్తి పేరు “అబుల్ ముజఫ్ఫర్ మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా” పశ్చిమ గోడపై కనిపిస్తుంది.65

మహమ్మద్ కులీ “ఆషూర్‌ఖానాను మొదలుపెట్టాడు” అని మాత్రమే షా రోకో (Sha Rocco) (1929) చెబుతారు.7 బిల్‌గ్రామి ఇచ్చిన సారాంశం ప్రకారం, Tarikh-i Zufra (తారీఖ్-ఎ-జుఫ్రా, ఒక చరిత్ర గ్రంథం) మహమ్మద్ కులీ పాలనలోని కట్టడాలలో ఒక ఆషూర్‌ఖానాను చేర్చింది.8

పెంకులు, వాటి శాసనాలు

పెంకులపై ఉన్న శాసనాలు మత పాఠాలు: ఖురాన్ వాక్యాలు, షియా ప్రార్థనలు, ఆవాహనలు, ఇద్దరు రాజుల పేర్లు, బిరుదులు. మహమ్మద్ కులీ పేరుతో పాటు పశ్చిమ గోడపై “అబుల్ ముజఫ్ఫర్ సుల్తాన్ అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా” అని ఉంది.65 మహమ్మద్ కులీ మనవడైన అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా “ఈ కట్టడం మరమ్మతులో పెద్ద పాత్ర వహించాడని” ఇది చూపిస్తుందని బిల్‌గ్రామి భావించారు.65 మొహర్రం సమయంలో ఆషూర్‌ఖానాలో ఆలమ్‌ల (పతాకాల) వాడకాన్ని అబ్దుల్లా ప్రవేశపెట్టాడని కూడా ఆయన చెబుతారు.65

బిల్‌గ్రామి మెరుపు పెంకుల పనిని మెచ్చుకున్నారు.59 ఆయన ఇలా రాశారు: “3 శతాబ్దాలు గడిచినా మెరుపు పెంకుల తాజాదనం, కాంతి తమ మెరుపును నిలుపుకున్నాయి”.59 దాన్ని లాహోర్, ముల్తాన్‌లోని అత్యుత్తమ పెంకుల పనితో ఆయన పోల్చారు.59 ఈ కట్టడం “ఇప్పటికీ చక్కని పారసీ మెరుపు పనిని చాలావరకు చూపిస్తోంది” అని రోకో రాశారు.7

తర్వాతి చేర్పులు

అసఫ్ జాహీ నిజాముల కాలంలో జరిగిన పనిని తర్వాతి శాసనాలు నమోదు చేస్తాయి:105

  • నిజాం అలీ ఖాన్ (అసఫ్ జా II) కాలంలో చెక్క స్తంభాల వరుసలపై బయటి మండపాలను జోడించారు5
  • అసద్ అనే కట్టడాల పర్యవేక్షకుడు అలంకరణను బాగుచేశాడు5
  • తర్వాతి ధర్మకర్త (ముతవల్లీ) నవాజిష్ అలీ ఖాన్ షైదా ప్రధాన ద్వారాన్ని కట్టించాడు5

దీని ఖర్చుల కోసం అసఫ్ జా II ఏడాదికి రూ. 12,000 విలువైన జాగీర్ (భూమి మంజూరు) ఇచ్చాడు. సికందర్ జా మరో రూ. 2,000 జోడించాడు.9 1927లో పెద్ద ఆవరణను బహిరంగ వేలం కేంద్రంగా వాడేవారు.9

Footnotes

  1. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 21 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 115 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 116 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  4. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam’s Dominions (1898), p. 161 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 24 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  6. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 22 and plate (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  7. Sha Rocco, Golconda and the Qutb Shahs (1929), p. 14 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 131 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 25 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  10. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (4)
  1. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 21–25, 131; plate p. 22. [Public domain]
  2. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 115–116. [Public domain]
  3. A. Claude Campbell, Glimpses of the Nizam's Dominions, Being an Exhaustive Photographic History of the Hyderabad State, Deccan, India (opens in a new tab), C. B. Burrows, Bombay, 1898, pp. 161–162. [Public domain]
  4. Sha Rocco, Golconda and the Qutb Shahs (illustrated by the Archaeological Department, Hyderabad) (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1929, pp. 14. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: