ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

హయాత్‌నగర్

హైదరాబాద్‌కు సుమారు తొమ్మిది మైళ్లు తూర్పున, మచిలీపట్నానికి వెళ్లే పాత రోడ్డుపై ఉన్న గ్రామం. అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా తల్లి హయాత్ బఖ్ష్ బేగం హిజ్రీ 1035లో (1625–26) దీన్ని హయాతాబాద్ అనే పేరుతో స్థాపించింది. దాని గొప్ప కుతుబ్ షాహీ మసీదు కొన్ని వందల గదులున్న, గోడలు కట్టిన ఒక సత్రం (ప్రయాణికుల విడిది) లోపల ఉంది. గోల్కొండ నుంచి కొల్లూరు వజ్రాల గనికి వెళ్లే తావెర్నియర్ దారిలో మొదటి మజిలీ అయిన 'జతెనగర్'ను దీనితో గుర్తించారు.

A long grey stone mosque with five arched openings, a carved parapet along the roof and a tall slender minaret at each end, under a cloudy sky.
A long grey stone mosque with five arched openings, a carved parapet along the roof and a tall slender minaret at each end, under a cloudy sky. · Bhaskaranaidu (opens in a new tab) · CC BY-SA 3.0 (opens in a new tab)

హయాత్‌నగర్ హైదరాబాద్‌కు సుమారు తొమ్మిది మైళ్లు తూర్పున ఉంది. అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా తల్లి, హయాత్ మా అని పిలిచే హయాత్ బఖ్ష్ బేగం “హిజ్రీ 1035లో ఈ గ్రామాన్ని హయాతాబాద్ అనే పేరుతో కట్టించింది” అని 1927లో సయ్యద్ అలీ అస్గర్ బిల్‌గ్రామి (Syed Ali Asgar Bilgrami) రాశారు (హిజ్రీ అనేది సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి).1 నగరం నుంచి వెళ్లే రోడ్డుపై ఆరు, ఏడు మైళ్ల మధ్య కుతుబ్ షాహీ కాలపు రాతి మైలురాయి స్తంభం ఒకటి ఇంకా నిలిచి ఉందని ఆయన జోడించారు.1

ఆమె మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా కూతురు, సుల్తాన్ ముహమ్మద్ కుతుబ్ షా భార్య.2 బిల్‌గ్రామి ఈ గ్రామాన్ని “బేగం ఇష్టపడే విహార స్థలం” అని పిలుస్తారు.2 ఆయన ప్రకారం, ఆమె పసి కొడుకు అబ్దుల్లా మొదటి పుట్టు వెంట్రుకల కార్యక్రమాన్ని ఈ గ్రామంలోని రాజభవనాలలో పన్నెండు రోజుల ఉత్సవాలతో జరుపుకున్నారు.13 కుతుబ్ షాహీలు పేజీ చూడండి.

సత్రం

దాని ప్రధాన కట్టడం ఒక గొప్ప కుతుబ్ షాహీ మసీదు.34 అది సుమారు 450 × 400 అడుగుల, గోడలు కట్టిన ఒక సత్రం (ప్రయాణికుల విడిది) లోపల ఉంది.34 దాని చుట్టూ “ప్రయాణికుల వాడకం కోసం ఉద్దేశించిన, భారీ రాతి కట్టడంతో కట్టిన కొన్ని వందల జంట గదులు” ఉన్నాయి.34 దానికి మూడు వైపులా ద్వారాలు, ఒక రాజ ఉద్యానవనం, ఒకప్పుడు ఏనుగులతో నీళ్లు తోడే ఒక పెద్ద బావి ఉండేవి.34

1927లో సత్రం, మసీదు “పూర్తిగా జనం లేకుండా” ఉండేవి. అవి గ్రామానికి కొంచెం దూరంగా ఉన్నాయి.34 హయాత్ బఖ్షీ మసీదు, హయాత్‌నగర్ పేజీ చూడండి. గోల్కొండ దగ్గరి మా సాహెబా చెరువు స్థానిక పేరును బిల్‌గ్రామి ఇదే రాణి ముద్దుపేరు “మా సాహెబా” ద్వారా వివరించారు.5

తీరానికి వెళ్లే దారిలో

సత్రం రాజధాని నుంచి తూర్పుకు వెళ్లే రోడ్డుపై ఉండేది. గోల్కొండ నుంచి కొల్లూరు (వజ్రాల గని) మీదుగా మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం)కు తాను సాధారణంగా వెళ్లే దారిని జీన్-బాప్టిస్ట్ తావెర్నియర్ (Jean-Baptiste Tavernier) వర్ణించాడు.67 మొదటి మజిలీ గోల్కొండ నుంచి తెనారా, 4 కోసులు (దూరపు కొలత) అని ఆయన ఇస్తాడు. అక్కడ రాణి కోసం ఒక చక్కటి ఇల్లు, తోట కేటాయించి ఉండేవి.67 తర్వాతిది “తెనారా నుంచి జతెనగర్”, 12 కోసులు.67 ఆయన పుస్తక సంపాదకుడు వి. బాల్ (V. Ball) జతెనగర్‌ను హయాత్‌నగర్‌గా గుర్తించారు.67

తర్వాత దారి పటెంగి, పెంగెయుల్, నాగెల్‌పార్ మీదుగా కొల్లూరు, విజయవాడ (అప్పుడు బెజవాడ), మచిలీపట్నం వరకు సాగేది.78 ఆ మూడు చోట్లను బాల్ పుంటంగి, పుంగుల్, నాగులపాడుగా గుర్తించారు.78 మచిలీపట్నం, గోల్కొండ కుతుబ్‌షాహీ రాజ్యం పటం పేజీలు చూడండి.

Footnotes

  1. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 169 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  3. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  4. Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 57 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan (1927), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  6. Jean-Baptiste Tavernier, tr. V. Ball, Travels in India, Vol. I (1889), p. 172 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Tavernier, Travels in India, Vol. I (1889), p. 173 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  8. Tavernier, Travels in India, Vol. I (1889), p. 174 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

కట్టడాలు

హయాత్ బఖ్షీ మసీదు, హయాత్‌నగర్

సుమారు క్రీ.శ. 1626

రెండు ఎత్తైన మినార్ల మధ్య ఐదు జంట తోరణాలున్న పెద్ద కుతుబ్ షాహీ మసీదు. ఇది హైదరాబాద్‌కు సుమారు తొమ్మిది మైళ్లు తూర్పున హయాత్‌నగర్‌లో, ప్రాకారం ఉన్న విశాలమైన సరాయి (ప్రయాణికుల సత్రం) లోపల ఒక అరుగుపై ఉంది. మహమ్మద్ కులీ కూతురు, సుల్తాన్ ముహమ్మద్ రాణి, అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా తల్లి అయిన హయాత్ బఖ్ష్ బేగం హిజ్రీ 1035 (1625–26)లో ఈ గ్రామాన్ని స్థాపించింది. మసీదుపై శాసనం లేదు. బిల్‌గ్రామి గ్రామాన్ని 1626 నాటిదిగా, మసీదును అబ్దుల్లా పాలనా కాలానిదిగా నిర్ణయించారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (2)
  1. Syed Ali Asgar Bilgrami, Landmarks of the Deccan: A Comprehensive Guide to the Archaeological Remains of the City and Suburbs of Hyderabad (opens in a new tab), Government Central Press, Hyderabad-Deccan, 1927, pp. 2, 52, 55–57, 169. [Public domain]
  2. Jean-Baptiste Tavernier (tr. V. Ball), Travels in India, Vol. I (opens in a new tab), Macmillan & Co., London, 1889, pp. 172–173. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: