ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

కురవి (కొరవి)

తెలంగాణలోని మహబూబాబాద్ ప్రాంతంలో ఉన్న గ్రామం. మధ్యయుగ శాసనాలలోని కొరవి ఇదే. చాళుక్యుల ముదిగొండ శాఖ దీన్ని తమ కొరవి దేశానికి కేంద్రమైన కొరవిపురగా ఉంచుకుంది. తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడి కాలంలో ఒక ముదిగొండ నాయకుడు రాష్ట్రకూటుల నుంచి దీన్ని ఎలా తిరిగి పొందాడో అక్కడి ఒక రాతి శాసనం చెబుతుంది. తొలి కాకతీయులు కూడా కొంతకాలం దీన్ని తమ చేతిలో ఉంచుకున్నారు.

పి. వి. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి (P. V. Parabrahma Sastry) ప్రకారం, ఈనాటి కురవి అయిన కొరవి వరంగల్ జిల్లాలోని పాత మహబూబాబాద్ తాలూకాలో, వరంగల్‌కు సుమారు 50 మైళ్లు దక్షిణాన ఉంది.1 ముదిగొండ చాళుక్యుల నాల్గవ కుసుమాయుధుడి (ముదిగొండ చాళుక్య) రాగి రేకుల దానపత్రంలో దానం చేసిన గ్రామానికి దక్షిణ సరిహద్దుగా ఇది కనిపిస్తుంది.2 తర్వాతి కుక్కునూరు రేకులు ఆ కుటుంబపు ఒక పూర్వీకుడిని “కొరవిపుర ప్రభువు” అని పిలుస్తాయి.3

ముదిగొండ నాయకులు, కాకతీయులు

1953లో ఎన్. వెంకటరమణయ్య (N. Venkataramanayya) కొరవిలోని తేదీ లేని ఒక శాసనాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించారు.4 రాష్ట్రకూట రాజు రెండవ కృష్ణుడు రణమర్దక కుటుంబపు భూములను లాక్కున్నాడని అది చెబుతుంది.4 వారి నాయకుడు కుసుమాయుధుడు వాటిని తిరిగి గెలుచుకుని, తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడి పట్టాభిషేకానికి సహాయం చేశాడు.4 ముదిగొండ నాయకుడు బిజయితుడు కొండపల్లి నుంచి కొరవి వరకు ఉన్న దేశాన్ని పాలించాడని వెంకటరమణయ్య అభిప్రాయపడ్డారు.5

తొలి కాకతీయులు రాష్ట్రకూట సరిహద్దు రక్షకులుగా కొరవి ప్రాంతంలో కొంత భాగాన్ని ఉంచుకున్నారని పరబ్రహ్మ శాస్త్రి వాదించారు.16 973 తర్వాత కాకతీయ నాల్గవ గుండన అప్పుడు ముదిగొండ నాయకుల రాజధానిగా ఉన్న కొరవి నుంచి వారిని తరిమేశాడని ఆయన వాదించారు.16

విరియాల కుటుంబానికి చెందిన ఎర్ర కొరవి దేశంలో బొట్టు-బేతను నిలబెట్టాడని గూడూరులోని ఒక శాసనం చెబుతుంది.7 12వ శతాబ్దం చివరలో కాకతీయులు స్వతంత్రులయ్యే వరకు ఆ కుటుంబం కొరవిని తన చేతిలో ఉంచుకుందని పరబ్రహ్మ శాస్త్రి అభిప్రాయపడ్డారు.8

Footnotes

  1. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 39. ↩ ↩2 ↩3

  2. C. Bendall, “Grant of Kusumayudha IV”, Indian Antiquary XXXII (1903), p. 284 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  3. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.), Epigraphia Telanganica I: Pre-Kakatiya Telangana (2023), p. 353. Cite-only; paraphrased. ↩

  4. N. Venkataramanayya, The Chalukyas of L(V)emulavada (1953), p. 22 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  5. Venkataramanayya, Chalukyas of L(V)emulavada (1953), p. 37, note 55 continued (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  6. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 41. ↩ ↩2

  7. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of H.E.H. the Nizam’s Dominions, Part II (1942), p. 79 (archive.org (opens in a new tab)). Paraphrased. ↩

  8. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal (1978), p. 56. ↩

రాజవంశాలు

ముదిగొండ చాళుక్యులు

సుమారు క్రీ.శ. 890–1218

ఖమ్మం దగ్గరి ముదిగొండ (ముదుగొండు) పేరుతో పిలిచిన చాళుక్య నాయకుల కుటుంబం. వేంగి, వేములవాడల మధ్య ఉన్న మంచికొండ జిల్లాను, కొరవి (కురవి) దేశాన్ని వారు 9వ శతాబ్దం చివరి నుండి సుమారు 1200 వరకు పట్టుకున్నారు. వారు వేంగి తూర్పు చాళుక్యులకు, తర్వాత కళ్యాణి చాళుక్యులకు సేవ చేశారు. కాకతీయులకు తమ భూములను కోల్పోయారు. రెండు తామ్రశాసనాలు (నాల్గవ కుసుమాయుధుని మొగలిచెరువుల శాసనం, కుసుమాదిత్యుని కుక్కునూరు తామ్రశాసనం), కొరవిలోని ఒక శిలాశాసనం, ఇతర వంశాల రికార్డుల్లోని చిన్న ప్రస్తావనల ద్వారా వారు తెలుసు.

వ్యక్తులు

నాల్గవ కుసుమాయుధుడు (ముదిగొండ చాళుక్య)

సుమారు క్రీ.శ. 1040–1065

చాళుక్యుల ముదిగొండ శాఖ నాయకుడు. ఒక సంస్కృత తామ్ర దానశాసనం, మొగలిచెరువుల దానశాసనం ద్వారా ఆయన తెలుసు. 1899లో సెసిల్ బెండాల్ దానిని హైదరాబాద్‌లోని నిజాం ఖజానాలో కనుగొని, 1903లో ప్రచురించారు. అది మంచికొండ జిల్లాలో కొరవి దగ్గరి ఒక గ్రామాన్ని ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇస్తుంది. కోకిరాజు నుంచి ఆ కుటుంబపు ఎనిమిది తరాలను అది ఇస్తుంది. బెండాల్ అక్షరాలను 11వ శతాబ్దం లేదా ఆ తర్వాతి కాలానివిగా చెప్పారు; ఎన్. వెంకటరమణయ్య నాల్గవ కుసుమాయుధుడిని దాదాపు 1040–1065లో ఉంచారు.

కుసుమాదిత్యుడు (ముదిగొండ చాళుక్య)

చాళుక్యుల ముదిగొండ శాఖ నాయకుడు, బొట్టు బేత కొడుకు. భద్రాచలం దగ్గర దొరికిన కుక్కునూరు తామ్ర ఫలకాల ద్వారా ఆయన తెలుసు. ఆయన పాలనలో మొదటి సంవత్సరంలో ఒక విపత్తు వచ్చిందని, ఆయన మంత్రులు ఇందపరాజు, రేమరాజు ఆయనను పన్నెండు సంవత్సరాలు ప్రవాసానికి తీసుకువెళ్లారని అవి చెబుతాయి. విసురునాడును పాలించడానికి వారు ఆయనను తిరిగి తెచ్చారు. ఆయన గోదావరి మీద ఒక అగ్రహారం (గ్రామ దానం)తో వారికి బహుమతి ఇచ్చాడు. దాని సంపాదకుడు అక్షరాలను దాదాపు 1200 నాటివిగా చెప్పారు; పి. వి. పరబ్రహ్మశాస్త్రి కుసుమాదిత్యుడిని, ఆయన సోదరుడు నాగతిని దాదాపు 1218లో ఉంచారు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (5)
  1. R. C. Temple (ed.), The Indian Antiquary, Vol. XXXII (1903) (opens in a new tab), Education Society's Press, Bombay, 1903, pp. 284. C. Bendall, Grant of Kusumayudha IV. [Public domain]
  2. N. Venkataramanayya, The Chalukyas of L(V)emulavada (opens in a new tab), The Archaeological Department, Government of Hyderabad (printed at the G. S. Press, Madras), 1953, pp. 22, 37. Paraphrased. [Public domain in India]
  3. P. Sreenivasachar (ed.), A Corpus of Inscriptions in the Telingana Districts of H.E.H. the Nizam's Dominions, Part II: Texts and Translations (opens in a new tab), H.E.H. the Nizam's Government, 1940, pp. 79. Paraphrased. [Public domain in India]
  4. P. V. Parabrahma Sastry, The Kakatiyas of Warangal, Government of Andhra Pradesh, 1978, pp. 39, 41, 56. Paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  5. Gajjala Vasanta Lakshmi (ed.); Gautam Pingle (gen. ed.), Epigraphia Telanganica, Vol. 1: Pre-Kakatiya Telangana, Dr MCR Human Resource Development Institute, Government of Telangana, 2023, pp. 353. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: