ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

పాలకొల్లు

పశ్చిమ గోదావరి డెల్టాలో, నరసాపురానికి ఆరు మైళ్లు ఉత్తరాన ఉన్న సంత పట్టణం. ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటైన దాని శివాలయం వల్ల దీన్ని క్షీరారామం అంటారు. 17వ శతాబ్దం మధ్యలో స్థాపించిన ఇది ఈ తీరంలో మొదటి డచ్ స్థావరం. 1825లో ఇది చివరికి బ్రిటిష్ వారి చేతికి వెళ్లింది.

The tall stepped tower of a temple, plastered and crowded with mouldings, topped by a finial, seen from below against a dark sky.
The tall stepped tower of a temple, plastered and crowded with mouldings, topped by a finial, seen from below against a dark sky. · M. Rama Rao, Eastern Calukyan Temples of Andhra Desa (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 19, ed. Mohd. Abdul Waheed Khan, Director of Archaeology); photographer not credited (opens in a new tab) · Public domain in India

పాలకొల్లు గోదావరి పశ్చిమ డెల్టాలో, నరసాపురం కాలువపై నరసాపురానికి ఆరు మైళ్ల దూరంలో ఉంది. 1908 నాటి Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దీన్ని 16° 31′ ఉత్తర అక్షాంశం, 81° 44′ తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంచింది. 1901లో దాని జనాభా 10,848.1 అది దీన్ని “వర్ధిల్లుతున్న పట్టణం, గోదావరి పశ్చిమ డెల్టాలో ప్రధాన సంత” అని పిలిచింది.1 పట్టణం ప్రధానంగా పండ్లు, బియ్యం, నూలుతో వ్యాపారం చేసేది.1

దాని చుట్టూ జిల్లా సరిహద్దులు మారుతూ వచ్చాయి. 1882లో రాబర్ట్ సూయెల్ (Robert Sewell) దీన్ని గోదావరి జిల్లాలోని నరసాపురం తాలూకా కింద జాబితా చేశారు.2 1908 నాటికి ఆ తాలూకాను కృష్ణా (అప్పుడు కిస్ట్నా) జిల్లాకు బదిలీ చేశారు.1 ఇప్పుడు ఇది పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఉంది.3

క్షీరారామం

పట్టణం సంస్కృత పేరు క్షీరారామం. 1937–38 నాటి వార్షిక శాసన నివేదిక క్షీరారామాన్ని పాలకొల్లుకు సంస్కృతీకరించిన పేరుగా వివరించింది.4 కవి శ్రీనాథుడిని అనుసరించి, ఎం. రామారావు (M. Rama Rao) త్రిపురాసురుల లింగం (శివుడి రాతి చిహ్నం) ఐదు ముక్కల పురాణ కథను ఇచ్చారు.35 దానిలో క్షీరారామం అని కూడా పిలిచే బాలకోట గ్రామంలో రాముడు ఒక ముక్కను ప్రతిష్ఠించాడు.35 1907 నాటి గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్ కూడా పాలకొల్లును పంచారామ పురాణ కథలోని ఐదు పవిత్ర స్థలాలలో ఒకటిగా లెక్కించింది.6

ఐదింటి శివాలయాలను రామారావు తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి ఆపాదించారు.73 కానీ ఆలయపు సొంత శాసనాలు 1136 నుంచి మొదలవుతాయి.73 పాలకొల్లు క్షీరారామలింగేశ్వరాలయం పేజీ చూడండి.

డచ్ స్థావరం

Imperial Gazetteer పాలకొల్లును 1652లో డచ్చివారు స్థాపించిన, గోదావరి జిల్లాలోని మొదటి యూరోపియన్ స్థావరం అని పిలుస్తుంది.81 కొంతకాలం అది తీరంలోని ఈ భాగంలో వారి స్థావరాలకు కేంద్రం.1

ఇంగ్లీషువారు దాన్ని మొదట ఎప్పుడు తీసుకున్నారనే విషయంలో ఆధారాలు విభేదిస్తాయి:291

  • సూయెల్ 1781 అని ఇచ్చి, ఈ విజయాన్ని “లార్డ్ మెకార్ట్నీ నాయకత్వంలోని” ఇంగ్లీషువారికి ఆపాదిస్తారు.2
  • వి. రంగాచార్య (V. Rangacharya) కూడా 1781 అని ఇస్తారు.9
  • Imperial Gazetteer 1783 అని ఇస్తుంది.1

చిన్న స్థిర కౌలు (నిర్ణీత అద్దె) చెల్లిస్తూ డచ్చివారు 1804 వరకు అక్కడే ఉన్నారని గెజిటీర్ జోడిస్తుంది.1 1814 ఒప్పందం ద్వారా ఆ చోటును హాలండుకు తిరిగి ఇచ్చారు. 1825లో చివరికి బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు.1

పట్టణం నడిబొడ్డున ఉన్న దాని డచ్ శ్మశానంలో 1662 వరకు వెనక్కి వెళ్లే సమాధి రాళ్లు ఉన్నాయి.1 అతి పురాతనమైన రెండింటిని సూయెల్ 1662, 1665గా ఇచ్చారు.2 డచ్చివారు ప్రవేశపెట్టిన బటావియా నారింజ, పంపర పనస తోటలను కూడా గెజిటీర్ గుర్తించింది.1

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 327, s.v. Palakollu (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12

  2. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (1882), p. 41, s.v. Palakol (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  3. Rama Rao, Eastern Calukyan Temples (1964), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  4. Annual Report on South Indian Epigraphy for 1937–38 (1942), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  5. Rama Rao, Eastern Calukyan Temples (1964), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  6. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari (1907), p. 207 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  7. M. Rama Rao, Eastern Calukyan Temples of Andhra Desa (1964), preface (unnumbered) (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  8. Imperial Gazetteer of India: Madras, Vol. I (1908), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  9. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency, Vol. II (1919), p. 902, Narasapur taluk, Palakol (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

అల్లాడరెడ్డి

సుమారు క్రీ.శ. 1416–1420

పంట కుటుంబంలోని దువ్వూరి శాఖకు చెందిన రెడ్డి ప్రముఖుడు. కాటయ వేముడి మరణం తర్వాత (దాదాపు 1416–1420) ఆయన రాజమహేంద్రవరం రాజ్యాన్ని తన అధీనంలోకి తీసుకున్నాడు. ఆయన మొదట కాటయ వేముడి కొడుకుకు, కూతురుకు సంరక్షక పాలకుడిగా పాలించినట్లు కనిపిస్తుంది. ఆయన కొడుకుల దానశాసనాలు కొండవీడు రాజు పెదకోమటి వేముడిపై, 'అల్ప ఖాన్'పై విజయాలను, గజపతితో, విజయనగర రాజుతో స్నేహాన్ని ఆయనకు ఆపాదిస్తాయి. ఆయన తర్వాత ఆయన కొడుకులు అల్లయ వేముడు, వీరభద్రుడు రాజమహేంద్రవరాన్ని పాలించారు.

కట్టడాలు

పాలకొల్లు క్షీరారామలింగేశ్వరాలయం

పశ్చిమ గోదావరి డెల్టాలో పాలకొల్లు మధ్యలో ఉన్న శివాలయం. క్షీరారామం అనే పేరుతో ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఎం. రామారావు (1964) దాని గర్భగుడిని తూర్పు చాళుక్య రాజు మొదటి చాళుక్య భీముడికి ఆపాదించారు. ఆయన గ్రంథానికి రాసిన ముందుమాట దీన్ని చాళుక్యుల అసలు కట్టడాలలో లెక్కిస్తుంది. దాని సొంత శాసనాలు నలభైకి పైగా ఉన్నాయి. అవి 1136 నుంచి 1640 వరకు నాటివి. వెలనాటి నాయకులు, కోనమండలం హైహయ నాయకులు, నిడదవోలు చాళుక్య నాయకులు, రెడ్డి రాజులు ఇచ్చిన దానాలను అవి నమోదు చేస్తాయి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (6)
  1. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 272, 327. [Public domain]
  2. Robert Sewell, Lists of the Antiquarian Remains in the Presidency of Madras, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1882, pp. 41. [Public domain]
  3. V. Rangacharya, A Topographical List of the Inscriptions of the Madras Presidency (collected till 1915), with Notes and References, Vol. II (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1919, pp. 902. [Public domain]
  4. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 207. [Public domain]
  5. M. Rama Rao (ed. Mohd. Abdul Waheed Khan), Eastern Chalukyan Temples of Andhra Desa (Andhra Pradesh Government Archaeological Series No. 19) (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1964, preface, 16, 42. Public domain in India; paraphrased. [Public domain in India]
  6. Government Epigraphist for India, Annual Report on South Indian Epigraphy for the Year ending 31st March 1938 (opens in a new tab), Manager of Publications, Delhi (printed at the Government of India Press, Calcutta), 1942, pp. 99. Public domain in India; paraphrased. [Public domain in India]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: