ప్రచురితమైన ఆధారాలతో నిర్మించిన కొత్త సైట్. ఏదైనా పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి
తెలుగు చరిత్రTelugu History

మూడవ ముహమ్మద్ షా (బహమనీ)

బాలుడిగా సింహాసనం ఎక్కిన బహమనీ సుల్తాన్ (1463–1482). ఆయన రాజమహేంద్రవరం, కొండపల్లి, కృష్ణా–గోదావరి తీరాన్ని బహమనీ పాలనలోకి తెచ్చి, తెలంగాణను స్థిరపరుస్తూ మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు. 1481లో ఒక నకిలీ లేఖ కారణంగా ఆయన తన గొప్ప మంత్రి మహమూద్ గవాన్‌ను చంపించాడు. రాజ్య విచ్ఛిన్నానికి ఆధారాలు ఈ చర్యనే నిందిస్తాయి.

మూడవ ముహమ్మద్ షా బహమనీ వంశంలో పదమూడవ రాజు. ఆయన పాలనలో బహమనీ అధికారం కృష్ణా–గోదావరి తీరానికి, తెలుగు దేశంలో తన అత్యంత విస్తృత పరిధికి చేరింది. ఆయన పాలనలోనే ఆయన మంత్రి మహమూద్ గవాన్ హత్య జరిగింది. గ్రంథాలయంలోని ప్రతి కథనమూ దానిని వంశ క్షీణతలో మలుపుగా చూస్తుంది. ఫెరిష్తా (Ferishta) పూర్వపు రెండవ ముహమ్మద్ షా (1378–1397)ను మహమూద్ అని పిలిచారు కాబట్టి, ఫెరిష్తా, ఆయన అనువాదకుడు జాన్ బ్రిగ్స్ (John Briggs) ఆయనను “రెండవ మహమ్మద్ షా” అంటారు. Imperial Gazetteer (సామ్రాజ్య గెజిటీర్) దానిని పొరపాటు అంటుంది.123

బాలుడిగా సింహాసనానికి రావడం

ఆయన “క్రూరుడు” హుమాయూన్ షా కొడుకు. 1463 జూలైలో చనిపోయిన తన సోదరుడు నిజాం షా తర్వాత ఆయన వచ్చాడు.4 ఆయన “తన తొమ్మిదవ ఏట” సింహాసనం ఎక్కాడని ఫెరిష్తా చెబుతారు.41 ఆయన తల్లి, ఇద్దరు సంరక్షక పాలకులు ఖ్వాజా జహాన్, మహమూద్ గవాన్ ప్రభుత్వాన్ని నడిపారు.41

ఆయన ఖ్వాజా జహాన్ సంరక్షణలో విద్య నేర్చుకున్నాడు.5 ఫిరోజ్ తర్వాత అత్యంత పండితుడైన బహమనీ రాజుగా ఫెరిష్తా ఆయనను లెక్కిస్తారు.5 కాలక్రమంలో ఖ్వాజా జహాన్ రాజ్యాన్ని తన అధీనంలోకి తీసుకుని, తన సహచరుడిని సరిహద్దులలో పనిలో ఉంచాడు. అప్పుడు రాజమాత చర్య తీసుకోమని తన కొడుకును ప్రోత్సహించింది.56 బాలుని ఎదుటే నిజాం-ఉల్-ముల్క్ తుర్క్ ఖ్వాజా జహాన్‌ను నరికాడు.56 అప్పుడు మహమూద్ గవాన్ ఆయన బిరుదును, పదవిని పొందాడు.56 పద్నాలుగేళ్ల వయసులో రాజు పెళ్లి చేసుకుని వ్యవహారాల బాధ్యత తీసుకున్నాడు.56

తీర ప్రాంత విజయం

హిజ్రీ 876 (1471–72; హిజ్రీ అంటే సంవత్సరాలను లెక్కించే ఇస్లామిక్ పద్ధతి)లో దివంగత ఒరిస్సా రాజు దాయాది ఒకరు సింహాసనాన్ని ఆక్రమించిన ఒక ప్రత్యర్థికి వ్యతిరేకంగా సాయం కోరాడు.789 ఫెరిష్తా ఈ దాయాదిని అంబూర్ రాయ్ అంటారు, హెయిగ్ (Haig) హంబర్ అంటారు.789 ముహమ్మద్ షాకు రాజమహేంద్రవరం, కొండపల్లిలను “స్వాధీనం చేసుకోవాలనే గొప్ప కోరిక ఉంది” అని ఫెరిష్తా చెబుతారు.789 మహమూద్ గవాన్ సలహాపై ఆయన కొత్తగా నిజాం-ఉల్-ముల్క్ బిరుదు పొందిన మాలిక్ హసన్‌ను పంపాడు.789 మాలిక్ హసన్ హక్కుదారుని తిరిగి నిలబెట్టి, తర్వాత రెండు ప్రదేశాలనూ తీసుకున్నాడు. ఆయనను తెలింగాణ మొత్తానికి పాలకుడిగా చేశారు.789

Godavari District Gazetteer (గోదావరి జిల్లా గెజిటీర్) ఈ కథను వేరుగా చెబుతుంది.10 దాని కథనంలో గజపతి రాజు పురుషోత్తముడు ఒక ప్రత్యర్థికి వ్యతిరేకంగా సాయం కోరి, దానికి ఆ రెండు జిల్లాలతో చెల్లించాడు.10

తర్వాత రెండేళ్ల కరువు వచ్చింది. అందులో తెలింగాణలో గానీ మహారాష్ట్రలో గానీ ధాన్యం విత్తలేదని ఫెరిష్తా చెబుతారు.1112 దాని తర్వాత కొండపల్లి సైన్యం తిరుగుబాటు చేసింది.1112 అది తన పాలకుడిని చంపి ఒరిస్సా రాజును పిలిచింది. ఆయన రాజమహేంద్రవరంలో నిజాం-ఉల్-ముల్క్‌ను ముట్టడించాడు.1112

ముహమ్మద్ షా స్వయంగా దండెత్తాడు. ఒరిస్సా సైన్యం వెనక్కి వెళ్లినప్పుడు ఆయన దానిని అనుసరించాడు.1314 హిజ్రీ 882 (1478) చివరలో, ఒరిస్సా రాజు ఇరవై ఐదు విలువైన ఏనుగులను వదులుకునే వరకు ఆయన ఒరిస్సా దేశంపై దాడి చేశాడు.1314

తిరిగి వస్తూ ఆయన ఆరు నెలలు కొండపల్లిని ముట్టడించాడు; కొండపల్లి కోట చూడండి.15 అది లొంగిపోయినప్పుడు ఆయన దాని దేవాలయాన్ని కూల్చి, దాని బ్రాహ్మణ పూజారులలో కొందరిని తన చేతులతో చంపాడు.15 ఆయన ఆ స్థలంలో ఒక మసీదు కట్టించి, ఘాజీ (ధర్మ యోధుడు) అనే బిరుదు తీసుకున్నాడు.15

ఆయన వంశపు రాజు ఒక బ్రాహ్మణుడిని చంపడం ఇదే మొదటిసారి అయిన ఈ చర్య గురించి దక్కన్ నమ్మకాన్ని ఫెరిష్తా నివేదిస్తారు.1516 అది అశుభమని, వంశ కష్టాలను తెచ్చిందని ప్రజలు భావించారు.1516 గ్రిబుల్ (Gribble) దానిని ఆ కాలంలో దైవదూషణగా భావించిన చర్య అంటారు.1516 హెయిగ్ తిరుగుబాటును, ముట్టడిని రెండింటినీ కొండపల్లిలో కాకుండా కొండవీడులో ఉంచుతారు.171819 ఆయన తన పూర్వ పుస్తకంలో లాగానే తన Cambridge History (కేంబ్రిడ్జ్ చరిత్ర)లోనూ అలా చేస్తారు.171819

బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ కథనం

వంశపు ఇతర ప్రధాన చరిత్ర బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ తీర యుద్ధాలను వేరుగా చెబుతుంది.20 “తెలింగాణ ప్రధాన రాయలైన ఒరిస్సా రాయలు చనిపోయాడు” అనే వార్త తెలింగాణ నుంచి వచ్చిందని అది చెబుతుంది.20 నిజాం-ఉల్-ముల్క్ బహ్రీ ఆ విజయాన్ని సాధిస్తానని ముందుకు వచ్చాడు.20 ఆయన ఒరిస్సా సైన్యాన్ని ఓడించి, “రాజముండరి”ని, కొండ కోట “కొండవీర్”ను తీసుకున్నాడు.20

కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత, ఒక కరువు తర్వాత, ఒరిస్సా రాయలు మళ్లీ దండెత్తాడు. నిజాం-ఉల్-ముల్క్ వెనక్కి తగ్గాడు.2122 రాజు రాజమహేంద్రవరం చేరినప్పుడు, నది అవతల విశాల సైన్యంతో నర్సింహ అనే రాయలు స్థిరంగా ఉన్నట్లు కనుగొన్నాడు.2122 నర్సింహ పోరాడకుండా పారిపోయాడు. తర్వాత కోట లొంగిపోయి నిజాం-ఉల్-ముల్క్‌కు తిరిగి ఇవ్వబడింది.2122

హిజ్రీ 885 రంజాన్ (1480 నవంబర్)లో కొండవీర్ ప్రజలు తిరగబడి నర్సింహ కిందకి వెళ్లారని అది చెబుతుంది.2324 రాజు కోటను ముట్టడించినప్పుడు వారు లొంగిపోయారు.2324 రాజు మంత్రులు తమపై “అపఖ్యాతి పొందిన, నిరంకుశ అణచివేతదారులను” నియమించారని వారు చెప్పారు.2324 ఆయన వారిని క్షమించి, కోటను నిజాం-ఉల్-ముల్క్‌కు ఇచ్చాడు.2324

అది ఒక దేవాలయం గురించి గానీ, చంపబడిన బ్రాహ్మణుల గురించి గానీ ఏమీ చెప్పదు, కానీ అది కంచి దోపిడీని హిజ్రీ 886 ముహర్రం 11 నాటిదిగా చెబుతుంది. కింగ్ (King) దానిని 1481 మార్చి 12గా మారుస్తారు.25

తెలంగాణను స్థిరపరచడం

మహమూద్ గవాన్ సలహాపై రాజు దాదాపు మూడు సంవత్సరాలు రాజమహేంద్రవరంలో ఉన్నాడు.15 తనను ప్రతిఘటించిన జమీందారులను (స్థానిక నాయకులను) ఆయన తరిమేసి, సైనిక స్థావరాలను ఏర్పాటు చేశాడు.15 తర్వాత ఆయన రాష్ట్రాన్ని విభజించాడు.26 నిజాం-ఉల్-ముల్క్ రాజమహేంద్రవరం, కొండపల్లిలను నిలుపుకున్నాడు. వరంగల్, దాని జిల్లాలు అజీం ఖాన్‌కు వెళ్లాయి.26 నిజాం-ఉల్-ముల్క్, మహమూద్ గవాన్ మధ్య తర్వాతి గొడవను హెయిగ్ ఈ విభజనకు ముడిపెడతారు.27

తర్వాత రాజు ఫెరిష్తా నర్సింగ్ రాయ్ అని పిలిచే ఒక రాజా భూమిపై దక్షిణానికి దండెత్తాడు.2829 ఆయన బహుశా విజయనగర రాజుల పాలకుడు గానీ, ఒక పాలకుడి వంశీయుడు గానీ, వారి నష్టంపై బలపడినవాడు అని హెయిగ్ భావించారు.19 ఆయన మచిలీపట్నం (అప్పుడు మసులిపటం)ను తీసుకున్నాడు.2829 తర్వాత, ఒక చిన్న గుర్రపు దళంతో, ఆయన కాంచీపురానికి వెళ్లి దాని దేవాలయాన్ని, పట్టణాన్ని దోచుకున్నాడు.2829

మహమూద్ గవాన్ మరణ శిక్ష

మంత్రి సలహాపై రాజ్యపు నాలుగు రాష్ట్రాలను ఇప్పుడు ఎనిమిదిగా, తెలింగాణను రాజమహేంద్రవరం, వరంగల్ ప్రభుత్వాలుగా విభజించారు.30 ఆ ప్రణాళిక కొండపల్లిలో పూర్తయిందని హెయిగ్ చెబుతారు.30 రాష్ట్ర పాలకులు తమ కోటలపై నియంత్రణ కోల్పోయారు. సైనికుల హాజరు తనిఖీని కఠినం చేశారు.3132

ఈ నియమాలు ఇష్టపడని ప్రముఖులు నిజాం-ఉల్-ముల్క్‌తో కలిసి కుట్ర పన్నారు.3334 వారు తాగి ఉన్న ఒక బానిస నుంచి మహమూద్ గవాన్ ముద్రను పొంది, దాని పైన ఒరిస్సా రాజుకు ఒక రాజద్రోహ లేఖ రాశారు.3334 ఫెరిష్తా ప్రకారం స్వయంగా తాగి ఉన్న ముహమ్మద్ షా మంత్రి తిరస్కరణను వినలేదు.3334 1481 ఏప్రిల్ 5న (బ్రిగ్స్) లేదా ఏప్రిల్ 6న (హెయిగ్) ఆయన మంత్రిని అక్కడికక్కడే చంపించాడు.3334

దానికి బదులు ఆ లేఖ నర్సింహ రాయలకు రాయబడిందని బుర్హాన్-ఇ మాసిర్ చెబుతుంది.2435 కొండవీర్ ప్రజల ఫిర్యాదులు అప్పటికే రాజును తన మంత్రికి వ్యతిరేకంగా తిప్పాయని కూడా అది చెబుతుంది.2435 పూర్తి కథ మహమూద్ గవాన్ పేజీలో ఉంది.

చివరి సంవత్సరం, మరణం

లేఖను తెచ్చిన వ్యక్తి ఎవరూ దొరకనప్పుడు రాజు తాను మోసపోయానని గ్రహించాడని ఫెరిష్తా చెబుతారు.36 బేరార్ పాలకులు ఆయన శిబిరాన్ని వదిలి వెళ్లారు. ఆయన ప్రముఖ ప్రముఖులు దూరం నుంచి, కాపలాతో మాత్రమే ఆయన దగ్గరికి వచ్చేవారు.36

ఆయన నిజాం-ఉల్-ముల్క్‌ను తన మంత్రిగా చేసి, తన చిన్న కొడుకు మహమూద్‌ను వారసుడిగా నియమించి, మద్యంలో మునిగిపోయాడు.37382 ఆయన హిజ్రీ 887 సఫర్ 1న చనిపోయాడు.37382 బ్రిగ్స్ దీనిని 1482 మార్చి 24గా మారుస్తారు, సూయెల్ (Sewell) మార్చి 21గా ఇస్తారు.37382 తన చివరి ఆవేశంలో మహమూద్ గవాన్ తనను ముక్కలు ముక్కలుగా చీల్చేస్తున్నాడని ఆయన కేకలు వేశాడని ఫెరిష్తా చెబుతారు.37382

గ్రిబుల్ లెక్క ప్రకారం ఆయన తన ఇరవై తొమ్మిదవ ఏట ఉన్నాడు.39 ఆయన కొడుకు కాలంలో రాష్ట్ర పాలకులు తమను తాము స్వతంత్రులుగా చేసుకున్నారు.4034 వారిలో ఒకరైన సుల్తాన్ కులీ గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.4034

నాణేలు

1907 నాటి రైట్ (Wright) జాబితాలో హిజ్రీ 878 (1473–74)లో ముహమ్మదాబాద్ (బీదర్)లో ముద్రించిన రాజు బంగారు నాణెం ఒకటి, అదే రకపు వెండి నాణెం ఒకటి ఉన్నాయి.41 కోడ్రింగ్టన్ (Codrington) ఈ నాణేలను జాబితా చేస్తారు:42

  • హిజ్రీ 873, 877 నాటి బంగారు నాణేలు42
  • హిజ్రీ 877 నుంచి 880 వరకు అహ్సనాబాద్ వెండి నాణేలు42
  • హిజ్రీ 868 నుంచి 882 వరకు చాలా సంవత్సరాల రాగి నాణేలు42

Footnotes

  1. Muhammad Qasim Ferishta, tr. John Briggs, History of the Rise of the Mahomedan Power in India, Vol. II (1829), p. 477 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  2. Robert Sewell, The Historical Inscriptions of Southern India (1932), p. 327 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  3. Imperial Gazetteer of India: Hyderabad State (1909), p. 12, note (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  4. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 476 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  5. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 478 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  6. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 479 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  7. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 487 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  8. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 488 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  9. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (1907), p. 81 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  10. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (1907), p. 26 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  11. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 493–494 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  12. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 495 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  13. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 495–496 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  14. Hemingway, Godavari (1907), p. 27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  15. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 496–497 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  16. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (1896), p. 122 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  17. Haig, Historic Landmarks (1907), pp. 81–82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 417 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  19. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 418 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  20. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma’asir (1900), p. 104 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  21. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 108 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  22. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 109 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  23. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 110 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  24. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 111 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  25. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 112 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  26. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 498 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  27. Haig, Historic Landmarks (1907), p. 82 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 498–501 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  29. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 501 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. Haig, Cambridge History of India, Vol. III (1928), p. 419 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  31. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 502–505 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  32. Haig, Historic Landmarks (1907), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  33. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 505–509 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  34. Haig, Historic Landmarks (1907), p. 84 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  35. King, History of the Bahmani Dynasty (1900), p. 113 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  36. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), pp. 514–516 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  37. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 517 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  38. Ferishta, tr. Briggs, Vol. II (1829), p. 518 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  39. Gribble, History of the Deccan (1896), p. 127 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  40. Imperial Gazetteer: Hyderabad (1909), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  41. H. Nelson Wright, Catalogue of the Coins in the Indian Museum, Calcutta, Vol. II (1907), p. 204 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  42. O. Codrington, “On the Coins of the Bahmani Dynasty”, Numismatic Chronicle, 3rd series, XVIII (1898), p. 270 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

చిత్రాలు

రాజవంశాలు

బహమనీలు

క్రీ.శ. 1347–1527

గుల్బర్గా నుండి, 1420ల నుండి బీదర్ నుండి పాలించిన దక్కన్ సుల్తానులు (1347–1527). వరంగల్ పాలకుడు పంపిన సైన్యంతో వారి స్థాపకుడు సింహాసనం గెలిచాడు. అతని వారసులు తెలుగు నాయకుల నుండి కౌలాస్, భువనగిరి, గోల్కొండలను తీసుకున్నారు. (వేర్వేరు కథనాల ప్రకారం 1422, 1424 లేదా 1425లో) వరంగల్‌ను దోచుకుని, పడమటి తెలంగాణను బీదర్ రాష్ట్రంగా పట్టుకున్నారు. వారు ముసునూరి, రేచర్ల నాయకులతో, రెడ్డి రాజులతో, విజయనగరంతో, ఒడిశా గజపతులతో పోరాడారు. 1470లలో రాజమహేంద్రవరం నుండి కొండపల్లి, కొండవీడు వరకు తీరాన్ని పట్టుకున్నారు. మహమూద్ గవాన్ తెలింగాణ రాష్ట్రాన్ని రాజమహేంద్రవరం, వరంగల్ మధ్య విభజించాడు. దాని చివరి గవర్నర్ సుల్తాన్ కులీ గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (10)
  1. Muhammad Qasim Ferishta (tr. John Briggs), History of the Rise of the Mahomedan Power in India till the Year A.D. 1612, Vol. II (opens in a new tab), Longman, Rees, Orme, Brown and Green, London, 1829, pp. 476–479, 483–518. [Public domain]
  2. T. W. Haig, Historic Landmarks of the Deccan (opens in a new tab), Pioneer Press, Allahabad, 1907, pp. 81–84. [Public domain]
  3. Robert Sewell (ed. S. Krishnaswami Aiyangar), The Historical Inscriptions of Southern India (Collected till 1923) and Outlines of Political History (opens in a new tab), University of Madras, 1932, pp. 327. [Public domain in India]
  4. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 26–27. [Public domain]
  5. J. D. B. Gribble, A History of the Deccan, Vol. I (opens in a new tab), Luzac & Co., London, 1896, pp. 122, 127. [Public domain]
  6. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Hyderabad State (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1909, pp. 12–13. [Public domain]
  7. J. S. King, The History of the Bahmani Dynasty, founded on the Burhan-i Ma'asir (opens in a new tab), Luzac and Co., London, 1900, pp. 104, 108–113. [Public domain]
  8. Wolseley Haig (ed.), The Cambridge History of India, Vol. III: Turks and Afghans (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1928, pp. 413–422. [Public domain]
  9. H. Nelson Wright, Catalogue of the Coins in the Indian Museum, Calcutta, Vol. II: Part I, The Sultans of Delhi; Part II, Contemporary Dynasties in India (opens in a new tab), Clarendon Press, Oxford, for the Indian Museum, 1907, pp. 204; pl. VIII. [Public domain]
  10. O. Codrington, On the Coins of the Bahmani Dynasty (Numismatic Chronicle, 3rd series, Vol. XVIII) (opens in a new tab), Royal Numismatic Society, London, 1898, pp. 270. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: