తెలుగు చరిత్రTelugu History

దక్షిణాది నాయక రాజ్యాలు

తమిళ దేశంలోని మదురై, తంజావూరు, జింజీ నాయక రాజ్యాలు, కర్ణాటకలోని కెలది, పాలెగాళ్లు, శ్రీలంకలోని కాండీ నాయక రాజులు. వీటి చరిత్ర తమిళనాడు, కర్ణాటక, శ్రీలంక ప్రజలకు చెందినది. ఈ పేజీ ఒక్కొక్క రాజ్యాన్ని, తెలుగు దేశంతో దాని సంబంధాలను క్లుప్తంగా వివరిస్తుంది: విజయనగరం కింద సేవ, తెలుగు కుటుంబాలు, ఆస్థానాల్లో తెలుగు రచన.

An old sepia photograph of a hall with huge round stone pillars joined by tall pointed, scalloped arches; a raised platform with a canopy stands on the right.
An old sepia photograph of a hall with huge round stone pillars joined by tall pointed, scalloped arches; a raised platform with a canopy stands on the right. · Linnaeus Tripe (Los Angeles County Museum of Art, M.2008.40.2264) (opens in a new tab) · Public domain

16వ శతాబ్దం నుంచి 18వ శతాబ్దం వరకు నాయకుల (సైనిక అధిపతుల) కుటుంబాలు దక్షిణ భారతంలో పెద్ద భాగాలను పాలించాయి.12 వారిలో బాగా పేరున్నవారు తమిళ దేశంలోని మదురై (అప్పుడు మధుర), తంజావూరు (అప్పుడు టాంజోర్), జింజీ (సెంజి), కర్ణాటకలోని కెలదిని పాలించారు.34 1739 నుంచి 1815 వరకు మదురై నుంచి వచ్చిన రాణుల బంధువులైన రాజులు శ్రీలంకలోని (అప్పుడు సిలోన్) కాండీని కూడా పాలించారు.56 ఈ రాజ్యాల చరిత్ర తమిళనాడు, కర్ణాటక, శ్రీలంక ప్రజలకు చెందినది. ఈ పేజీ ఒక్కొక్క రాజ్యాన్ని, ఆధారాల్లో కనిపించే దాని తెలుగు దేశ సంబంధాలను క్లుప్తంగా వివరిస్తుంది.78

ఆధారాల గురించి. ఈ రాజ్యాల చరిత్రలు సంఘటనలు జరిగిన చాలా కాలం తర్వాత రాయబడ్డాయి. అవి స్థానిక సంప్రదాయాన్ని చూపుతాయని, వాటిని “చాలా జాగ్రత్తగా వాడాలి” (“must be utilized with much caution”) అని ఆర్. సత్యనాథ అయ్యర్ (1924) రాశారు.9 తేదీలు తరచూ ఒక పుస్తకం నుంచి మరొకదానికి మారుతాయి; ముఖ్యమైన తేడాలు చివర ఇచ్చాం. ఆధారాలు ఒకే కుటుంబాలను వేర్వేరు చోట్ల తెలుగు, తమిళ లేదా “మలబార్” అని పిలుస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రతి ఆధారం వాడిన మాటనే ఇస్తుంది.510 సామ్రాజ్యం గురించి విజయనగరం చూడండి.

నాయకుడు అంటే ఎవరు

సుమారు 1536లో రాసిన పోర్చుగీసు ఫెర్నావ్ నూనిజ్, “బిస్నగ రాజ్యం రెండు వందల మందికి పైగా దళపతుల మధ్య పంచబడింది” అని చెప్పాడు.11 ఒక్కొక్కరి భూములను బట్టి, వారు ఉంచాల్సిన సైన్యాన్ని, చెల్లించాల్సిన ఆదాయాన్ని రాజు నిర్ణయించేవాడు.11 తెలుగు ఆధారాలు అలాంటి అధిపతులను అమరనాయకులు అని పిలుస్తాయి.12 మదురై విశ్వనాథుడు దక్షిణాన దూరంగా ఉన్న ఒక ప్రాంతాన్ని రాజప్రతినిధి రామరాయల నుంచి అమరనాయకం (సైనిక జాగీరు) గా పొందాడని 1565 నాటి ఒక శాసనం చెబుతుంది.13

నాయక్కన్ అనేది తెలుగు బిరుదులైన నాయుడు, నాయని లకు తమిళ రూపం అని జె. హెచ్. నెల్సన్ (1868) వివరించారు.14 సుమారు 1404 తర్వాత మదురై దేశాన్ని నడిపిన అధిపతుల్లో చాలామంది “తెలుగు పేర్లు, బిరుదులు (నాయక్కన్ వంటివి) ధరించారు” అని 1906 నాటి మదురై గెజిటీర్ చెబుతుంది.15 వారు విజయనగర రాజులు నియమించినవారని అది భావించింది.15

ఈ వ్యవస్థ నుంచి ఐదు రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయని బర్టన్ స్టెయిన్ (1989) చెబుతారు: కర్ణాటకలో ఇక్కేరి, మైసూరు; తమిళ దేశంలో మదురై, తంజావూరు, జింజీ.13 ఆయన దృష్టిలో రెండు కర్ణాటక రాజ్యాలను స్థానిక కుటుంబాలు పాలించాయి, తమిళ దేశంలోని మూడింటిని తెలుగువారు పాలించారు.13 మూడు తమిళ రాజ్యాలను విజయనగర సేనానుల కొడుకులు స్థాపించారని ఆయన రాశారు.3 మైసూరు గురించి హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ కాలపు మైసూరు చూడండి.

మదురై నాయకులు

చరిత్రలు స్థాపన కథను ఇలా చెబుతాయి. ఒక చోళ రాజుకు వ్యతిరేకంగా పాండ్య రాజుకు సహాయం చేయడానికి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన అధికారి నాగమ నాయకుడిని దక్షిణానికి పంపాడు.1617 నాగముడు చోళుని ఓడించాడు, కానీ ఆ దేశాన్ని తన కోసమే ఉంచుకున్నాడు.1617 అతని సొంత కొడుకు విశ్వనాథుడే అతనిపై దండెత్తడానికి ముందుకు వచ్చాడు.1817 విశ్వనాథుడు తన తండ్రిని ఓడించి, అతనికి క్షమాభిక్ష ఇప్పించాడు, దక్షిణానికి పాలకుడయ్యాడు.1817 సంవత్సరంపై వివాదం ఉంది: కింద “ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి” చూడండి.

విశ్వనాథుడు మదురై కోటను 72 బురుజులతో మళ్లీ కట్టాడు.1819 ఆయన మంత్రి అరియనాథుడు (ఆర్య నాయక ముదలి) పాలెగాళ్ల వ్యవస్థ స్థాపకుడిగా గుర్తుండిపోయాడు.19 వల్లం కోటకు బదులుగా విశ్వనాథుడు తిరుచిరాపల్లిని (అప్పుడు ట్రిచినాపలి) తీసుకున్నాడు, శ్రీరంగం యాత్రా మార్గాలను సురక్షితం చేశాడు.2021 ఆయన 1563లో మరణించాడని గెజిటీర్ చెబుతుంది.21

తిరుమల నాయకుడు 1623 నుంచి 1659 వరకు పాలించాడు.222 గెజిటీర్ ఆయనను “తన వంశంలో అత్యంత శక్తిమంతుడు, బాగా తెలిసినవాడు” అని పిలుస్తుంది.2 పాలన ప్రారంభంలోనే ఆయన విజయనగర రాజుకు కప్పం కట్టడం ఆపేశాడు.23 శ్రీరంగ రాజు దక్షిణానికి దండెత్తినప్పుడు, ఉత్తరం నుంచి సామ్రాజ్యంపై దాడి చేయమని తిరుమల గోల్కొండ సుల్తాన్‌ను కోరాడు.23 చివరికి బీజాపూర్ జింజీని స్వాధీనం చేసుకుంది, తిరుమల బీజాపూర్‌కు ఏటా కప్పం కట్టడానికి ఒప్పుకున్నాడు.24

మదురైలో తిరుమల ఒక గొప్ప ప్రాసాదాన్ని కట్టాడు, అది ఇప్పటికీ ఆయన పేరుతో ఉంది.25 తెప్పకుళం (తెప్ప చెరువు) కూడా ఆయన పనే.25 ఆయన మనుమడు చొక్కనాథుడు (1662–1682) తంజావూరును జయించి, అక్కడి నాయక వంశాన్ని ముగించాడు.2627 తర్వాత మైసూరుతో, మరాఠాలతో యుద్ధాలు జరిగాయి.28

1689లో రాణి మంగమ్మాళ్ తన పసి మనుమడికి రాజప్రతినిధి అయింది.2930 రోడ్లు, చెట్ల వరుసలు, ఆలయాలు, చెరువులు, చౌల్ట్రీలు (సత్రాలు) కట్టించిన వ్యక్తిగా ఆమె “ఇప్పటికీ విస్తృతంగా గుర్తుంది” అని గెజిటీర్ చెబుతుంది.30 మొఘలుల అధికారానికి తలవంచి ఆమె రాజ్యాన్ని నిలబెట్టిందని సత్యనాథ అయ్యర్ రాశారు.2931

ఆమె మనుమడు విజయరంగ చొక్కనాథుడు 1731లో చనిపోయాడు.32 అప్పుడు ఆయన వితంతువు మీనాక్షి తాను దత్తత తీసుకున్న ఒక బాలుని తరఫున పాలించింది.3233 ఆర్కాట్ నవాబు అల్లుడు చందా సాహెబ్ 1736లో తిరుచిరాపల్లికి వచ్చి రాజ్యాన్ని తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు.3334 అతను మీనాక్షిని ఆమె ప్రాసాదంలోనే బంధించాడు, ఆమె విషం తీసుకుంది.34 ఆమె మరణాన్ని సత్యనాథ అయ్యర్ మదురైలో నాయక పాలన “ఆచరణలో అంతం” అని పిలుస్తారు.3435 ఆ వంశం “దాదాపు రెండు శతాబ్దాలు” ఆ ప్రాంతాన్ని పాలించిందని మదురై గెజిటీర్ చెబుతుంది.36

మదురై ఆస్థానంలో తెలుగు

నాయకులు సంస్కృతం, తమిళంతో పాటు తెలుగును కూడా ప్రోత్సహించారని సత్యనాథ అయ్యర్ రాశారు.37 తిరుమల, ముద్దు అళగాద్రి, విజయరంగ చొక్కనాథుడిని “తెలుగు సాహిత్య పోషకులు” అని పేర్కొన్న హెచ్. కృష్ణశాస్త్రిని ఆయన ఉదహరిస్తారు.37 ఆయన శాసనాల జాబితాలో తెలుగులో ఉన్నవి చాలా ఉన్నాయి.38 వాటిలో 1691, 1692 నాటి రాణి మంగమ్మాళ్ దానాలు ఉన్నాయి.38

దక్షిణాదిలో తెలుగు రచన “పూర్తిగా వికసించడం” విజయరంగ చొక్కనాథుని ఆస్థానంలో జరిగిందని చెంచయ్య, భుజంగరావు (1928) చెప్పారు.39 విశ్వనాథుని పూర్తి బిరుదును నెల్సన్ “మహారాజ మాన్య రాజ శ్రీ విశ్వనాథ నాయని అయ్యలు గారు” అని నమోదు చేశారు.40 తర్వాతి నాయకులు కూడా అదే విధమైన బిరుదును వాడారని ఆయన కనుగొన్నారు.40

తంజావూరు నాయకులు

16వ శతాబ్దంలో సెవ్వప్ప నాయకుడు తంజావూరు నాయక వంశాన్ని స్థాపించాడు.4142 ఆయన అచ్యుతరాయల రాణి చెల్లెలిని పెళ్లి చేసుకున్నాడని తంజావూరి ఆంధ్ర రాజుల చరిత్ర అనే చరిత్ర చెబుతుంది.41 చోళ దేశాన్ని ఆమె కట్నంగా ఆయనకు ఇచ్చారని అది చెబుతుంది.41 హెన్రీ హెరాస్ (1927) ఇది సుమారు 1541లో జరిగిందని చెప్పారు.41

1906 నాటి తంజావూరు గెజిటీర్ కట్నం కథ నమ్మదగినది కాదని భావించింది.42 సెవ్వప్ప సుమారు 1549 నుంచి 1572 వరకు పాలించాడని అది తెలిపింది.42 తంజావూరు కోటలోని శివగంగ చెరువుకు నీరు ఇచ్చే సెవ్వప్పనేరి జలాశయాన్ని ఆయన కట్టించాడు.4243

ఆయన కొడుకు అచ్యుతప్ప నాయకుడు 1572 నుంచి 1614 వరకు పాలించాడు.44 ఆయన మంత్రి గోవింద దీక్షితులు, ఆ పేరు “హిందువులకు ఇప్పటికీ బాగా తెలిసినది”.44 సుమారు 1614లో అచ్యుతప్ప తన కొడుకు రఘునాథుడిని రాజును చేసి, శ్రీరంగంలో విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.44

రఘునాథుని కొడుకు విజయరాఘవుడు తంజావూరు చివరి నాయకుడు.45 మదురై చొక్కనాథునికి తన కూతురును ఇచ్చి పెళ్లి చేయడానికి ఆయన నిరాకరించాడు.4546 అప్పుడు మదురై సైన్యం తంజావూరుపై దాడి చేసింది, సుమారు 1673లో విజయరాఘవుడు పోరాడుతూ చనిపోయాడు.454748

చివరి నాయకుని చిన్న కొడుకు ఒకడు తప్పించుకుని బీజాపూర్ సహాయం కోరాడు.47 బీజాపూర్ తన మరాఠా సేనాని వెంకాజీని (ఏకోజీ) పంపింది, అతను మదురై పాలకుడిని వెళ్లగొట్టాడు.47 1674లో వెంకాజీ సింహాసనాన్ని తానే తీసుకుని, తంజావూరు మరాఠా వంశాన్ని ప్రారంభించాడు.47 మరాఠాలు చూడండి.

తంజావూరు ఆస్థానంలో తెలుగు రచన

నాయకులు “సాహిత్య పోషకులు” అని తంజావూరు గెజిటీర్ చెబుతుంది.47 దక్షిణాది ఆస్థానాల తెలుగు రచనను చెంచయ్య, భుజంగరావు “దక్షిణ శాఖ” అని పిలిచారు.4950 వారి కథనంలో దాని “తొలి ఫలాలు” రఘునాథుని ఆస్థానంలో అందాయి.7 రాజే స్వయంగా వాల్మీకి చరిత్ర ను వచనంలో రాశాడు.7 అక్కడ చేమకూర వేంకటకవి సారంగధర, విజయ విలాసము రాశాడు.7

రఘునాథుని మంత్రి గోవింద దీక్షితులు ఆయన సంస్కృత, తెలుగు రచనలను జాబితా చేశాడు.51 వాటిలో రుక్మిణీ కృష్ణుల పెళ్లిపై ఒక యక్షగానం (పాడే గ్రామ నాటకం) ఉంది.51 విజయరాఘవుడు తన తండ్రిని పొగుడుతూ రఘునాథాభ్యుదయము అనే తెలుగు నాటకం రాశాడు.52

ఉత్తర శాఖ ఎనిమిది శతాబ్దాల్లో రాసినదానికంటే ఎక్కువ నాటకాలను దక్షిణ శాఖ ఒక్క శతాబ్దంలో రాసిందని చెంచయ్య, భుజంగరావు గమనించారు.53 మూడు నాలుగు తరాలుగా తమిళ దేశంలో నివసించిన తెలుగు కుటుంబాలకు వచనం, నాటకాలు సరిపోయాయని వారు భావించారు.5453 తెలుగు నాయకులు తమవారిని చాలామందిని తమతో తీసుకువచ్చారని కూడా తంజావూరు గెజిటీర్ చెబుతుంది.8 దాని కాలంలో తంజావూరు జిల్లాలో సుమారు ముప్పై మందిలో ఒకరు తెలుగు మాట్లాడేవారు.8

జింజీ (సెంజి) నాయకులు

జింజీ పాత దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లాలోని ఒక కొండ కోట.23 దాని నాయక వంశం ఎలా మొదలైందో “మనకు చాలా మంచి సమాచారం లేదు” (“we do not possess very good information”) అని హెరాస్ ఒప్పుకున్నారు.55 తమిళ దేశాన్ని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు జయించిన తర్వాత తుబాకి కృష్ణప్ప నాయకుడు దాన్ని ప్రారంభించాడని ఆయన భావించారు.56 ఆయన కథనంలో కృష్ణప్ప 1521 వరకు పాలించాడు, రాజగిరి కొండపై గోడలు, కళ్యాణ మహల్ వంటి కోటలోని చాలా భాగం కట్టించాడు.56

జింజీకి చెందిన ఒక సూరప్ప నాయకుడు 1550లో సదాశివ రాజు పుణ్యం కోసం భూమిని దానం చేశాడు.57 సంస్కృత కవి రత్నఖేట శ్రీనివాస దీక్షితులు ఆయన ఆస్థానంలో ఉండేవాడు.57

సుమారు 1640లో శ్రీరంగ రాజు జింజీపై దండెత్తాడు.45 మదురై తిరుమల ఆయనకు వ్యతిరేకంగా గోల్కొండను రప్పించాడు.4523 సుమారు 1644లో గోల్కొండ జింజీపై దాడి చేసింది, చివరికి బీజాపూర్ దాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది.4524 బీజాపూర్ రాజులు “సుమారు 1644 నుంచి జింజీలో స్థిరపడ్డారు” అని తంజావూరు గెజిటీర్ చెబుతుంది.47

తెలుగువారు పాలించారని తాను చెప్పే మూడు తమిళ రాజ్యాల్లో స్టెయిన్ జింజీని లెక్కిస్తారు.13 ఇక్కడ వాడిన పాత ఆధారాలు జింజీ ఆస్థానంలో తెలుగు రచనను వర్ణించవు.5657

కెలది, ఇక్కేరి (కర్ణాటక)

కెలది నాయకులు, తర్వాత ఇక్కేరి, బేద్నూరు నాయకులు, మైసూరులోని షిమోగా ప్రాంతం నుంచి పాలించారు.5859 వారి పూర్వీకులు కెలది దగ్గరి కొన్ని గ్రామాలకు గౌడలు (గ్రామ పెద్దలు) అని వారి కుటుంబ చరిత్ర చెబుతుంది.57 శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కెలది చౌడప్పను పాలకుడిగా చేశాడని హెరాస్ భావించారు.60 రామరాయల కాలంలో చౌడప్ప కొడుకు సదాశివ నాయకుని కింద ఈ నాయకుల పాలన బలపడిందని ఆయన రాశారు.4

ఆ వంశం 1500కు ముందే మొదలైందని స్టెయిన్ చెప్పారు.3 1763లో హైదర్ అలీ చివరి పాలకుడిని తొలగించినప్పుడు అది ముగిసిందని ఆయన చెబుతారు.3 1550 నుంచి 1763 వరకు కెలది రాజ్యానికి లింగాయత మతం రాజ్య మతం అని 1908 నాటి ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ చెబుతుంది.61 గోల్కొండ చంద్రగిరిని తీసుకున్నప్పుడు, చివరి విజయనగర రాజు శ్రీరంగడు బేద్నూరు శివప్ప నాయకుని దగ్గరకు పారిపోయాడు.58 చంద్రగిరి చూడండి.

ఇక్కడ వాడిన ఆధారాలు కెలది కుటుంబానికి తెలుగు దేశంతో సంబంధం ఉందని చెప్పవు.571 స్థానిక కుటుంబాలు పాలించిన కర్ణాటక రాజ్యాల్లో స్టెయిన్ కెలదిని లెక్కించారు.13

పాలెగాళ్లు

పాళయక్కారులు, అంటే పాలెగాళ్లు (బ్రిటిష్ వారికి పోలిగార్లు), సైనిక సేవకు బదులుగా పొందిన పాళయాలను తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు.6263 ఆ బిరుదుకు “సాయుధ శిబిరాన్ని పట్టుకున్నవాడు” అని అర్థమని హెరాస్ వివరిస్తారు.62 సామ్రాజ్యంలో వారి స్థానం గురించి విజయనగరం చూడండి.

మదురై దేశంలో

విశ్వనాథుడు, అరియనాథుడు మదురై దేశాన్ని 72 పాళయాలుగా విభజించారని చరిత్రలు చెబుతాయి.6462 ఒక్కొక్క పాళయం యజమాని మదురై కోటలోని 72 బురుజుల్లో ఒకదాన్ని కాపాడేవాడు.6465 అతను తన భూముల్లో శాంతిని కాపాడి, నాయకుని కోసం సైన్యాన్ని సిద్ధంగా ఉంచేవాడు.63 పాలెగాడు తన భూమి ఆదాయంలో మూడింట ఒక వంతును కప్పంగా కట్టి, మరో మూడింట ఒక వంతును సైన్యంపై ఖర్చు చేసేవాడని సత్యనాథ అయ్యర్ చెబుతారు.66

కొందరు పాలెగాళ్లు పాత స్థానిక అధిపతులు, మరికొందరు ఉత్తరం నుంచి వచ్చినవారు.6419 కొందరు విశ్వనాథునితో విజయనగరం నుంచి వచ్చిన “దళాల తెలుగు నాయకులు” అని మదురై గెజిటీర్ చెబుతుంది.19 పాత తమిళ అధిపతులు కొత్తగా వచ్చినవారిని అసూయతో చూశారని నెల్సన్ భావించారు.65 విరూపాక్షి పాలెగాని పూర్వీకులు, పాలెగాడు బోడి నాయక్కన్ పూర్వీకులు ఒకప్పుడు ఆయన “గూటి” అని పిలిచే చోట నివసించారని ఆయన చెబుతారు.63 ఆయన కథనంలో రెండు కుటుంబాలూ ముస్లిం పాలన నుంచి దక్షిణానికి పారిపోయాయి.63

గెజిటీర్ ఇతర కుటుంబ కథలను కూడా ఇస్తుంది. మెకంజీ రాతప్రతుల్లో ఒకదాని ప్రకారం, పళని కుటుంబ స్థాపకుడు అహోబిలం నుంచి వచ్చాడు.67 చాలామంది పాలెగాళ్లు నాయక్కన్ బిరుదును ధరించారు, అందుకే జిల్లాలో చాలా ఊర్ల పేర్లు “-నాయక్కనూర్” తో ముగుస్తాయి.21 వారి అనుచరులు అహోబిలం వంటి దక్కన్ దేవుళ్లను మదురై దేశానికి తీసుకువచ్చారు.21

గెజిటీర్ కాలంలో మదురై జిల్లా ప్రజల్లో 14 శాతం మంది తెలుగు మాట్లాడేవారు.68 దిండిగల్, కొడైకెనాల్, పళని, పెరియకుళం అనే నాలుగు తాలూకాల్లో కనీసం ఐదో వంతు ప్రజలకు అది ఇంటి భాష.68 వీరు ఎక్కువగా 16వ శతాబ్దంలో దక్కన్ నుంచి వచ్చిన పాలెగాళ్ల అనుచరుల వారసులని గెజిటీర్ చెబుతుంది.68

కర్ణాటక దేశంలో

తాళికోట వద్ద విజయనగరం ఓడిపోయిన తర్వాత మైసూరు దేశంలోని పలువురు అధిపతులు నెమ్మదిగా స్వతంత్రులయ్యారు.58 వారిలో కెలది, బసవపట్టణం, చిత్రదుర్గ (అప్పుడు చితల్‌దుర్గ్) నాయకులు ఉన్నారు.58 మైసూరు బేడలకు (నాయకులకు) కన్నడ, తెలుగు శాఖలు ఉన్నాయని, మైసూరు పాలెగాళ్లలో చాలామంది ఈ సమాజం నుంచి వచ్చారని ఇంపీరియల్ గెజిటీర్ చెబుతుంది.6970

ఈ అధిపతుల్లో కొందరికి ఉన్న తెలుగు సంబంధాలను అదే గెజిటీర్ వివరిస్తుంది. చన్నపట్టణం జగదేవరాయలు “తెలుగు బణజిగ కుటుంబానికి చెందినవాడు”.71 1577లో పెనుకొండను కాపాడినందుకు ఆయనకు మైసూరులో భూములు బహుమతిగా దక్కాయి.5871 నాయకనహట్టి స్థాపకుడు తన పశువులతో “కర్నూలు జిల్లాలోని శ్రీశైలం దగ్గరి నుంచి” వచ్చాడు, విజయనగరం అతనిని పాలెగాడిగా గుర్తించింది.72

కాండీ నాయక రాజులు (శ్రీలంక)

శ్రీలంకలోని కొండ రాజ్యమైన కాండీ రాజులు మదురై రాకుమార్తెలను పెళ్లి చేసుకున్నారు.7374 కూండసాల అని పిలిచే నరేంద్ర సింహ రాజు కొడుకు లేకుండా చనిపోయాడు, ఆయనతో పాత సింహళ రాజ వంశం ముగిసింది.755 అధిపతులు ఆయన రాణి సోదరుడిని ఎంచుకున్నారు, అతను శ్రీ విజయ రాజసింహుడిగా పాలించాడు.573

టెన్నెంట్ రూపొందించిన రాజుల పట్టికలో ఈ వంశానికి చెందిన నలుగురి పేర్లు ఉన్నాయి:76

  • శ్రీ విజయ రాజసింహుడు, 1739 నుంచి
  • కీర్తి శ్రీ రాజసింహుడు, ఆయన బావమరిది, 1747 నుంచి
  • రాజాధి రాజసింహుడు, 1781 నుంచి
  • శ్రీ విక్రమ రాజసింహుడు, ఒక మేనల్లుడు, 1798 నుంచి 1815లో పదవి కోల్పోయే వరకు76

వారిని ఎలా ఎంచుకున్నారో చార్లెస్ ప్రిధమ్ (1849) వివరిస్తారు.77 చివరి నలుగురు రాజుల్లో ప్రతి ఒక్కరినీ అధిపతులు ఎన్నుకున్నారు, ప్రతి ఒక్కరూ అంతకుముందు రాజు హిందూ రాణికి దగ్గరి బంధువు.77 నాయకారులు అని పిలిచే రాణుల బంధువులు కాండీలో ఒక “మలబార్ వీధి” లో నివసించారు.77 అధిపతులు ఒకరిపై ఒకరు అసూయపడేవారు, అందుకే తమలో ఒకరి కంటే ఒక నాయకారుడినే తరచూ ఇష్టపడ్డారు.78

ఈ రాజులు తమ ప్రజల బౌద్ధ మతానికి అండగా నిలిచారు.7980 శ్రీ విజయ రాజసింహుడు జాతీయ మతంపై “దాదాపు పూర్తిగా” శ్రద్ధ పెట్టాడని డొనాల్డ్ ఒబేసేకర (1911) చెబుతారు.79 బౌద్ధాన్ని పునరుద్ధరించడానికి కీర్తి శ్రీ సియాం నుంచి భిక్షువులను రప్పించాడని ప్రిధమ్ చెబుతారు.80

రాజాధి రాజసింహుడు 1798లో సంతానం లేకుండా చనిపోయాడు.81 ప్రధాన మంత్రి పిలిమె తలవె ఒక రాణికి బంధువైన 18 ఏళ్ల యువకుడిని ఎంచుకున్నాడు, అతను శ్రీ విక్రమ రాజసింహుడు అనే పేరు తీసుకున్నాడు.81 “మలబార్ రాజ వంశం” పట్ల తనకున్న ద్వేషాన్ని పిలిమె తలవె తర్వాత ఒక బ్రిటిష్ అధికారికి చెప్పాడు.82

1815 జనవరిలో బ్రిటన్ కాండీపై యుద్ధం ప్రకటించింది.83 ఫిబ్రవరి 14న బ్రిటిష్ సైన్యం కాండీలోకి ప్రవేశించింది, రాజు పట్టుబడ్డాడు.83 ఆయనను దక్షిణ భారతంలోని వేలూరుకు పంపారు, అక్కడ ఆయన 1832 జనవరి 30న చనిపోయాడు.6

1815 మార్చి 2న కాండీ అధిపతులు, బ్రిటిష్ గవర్నర్ కాండీ ఒప్పందానికి అంగీకరించారు.846 అది రాజును “మలబార్ పాలకుడు” అని పిలిచి, పదవి నుంచి తొలగించినట్లు ప్రకటించింది.8485 అది రాజ్యంపై “మలబార్ జాతి హక్కు, బిరుదు అన్నింటినీ” రద్దు చేసింది, ఆయన మగ బంధువులను కాండీ ప్రాంతాల్లోకి రాకుండా నిషేధించింది.85 రాజ్యం బ్రిటిష్ రాచరికం కిందకు వెళ్లింది, బౌద్ధ మతాన్ని “ఉల్లంఘించరానిది” అని ప్రకటించారు.8586

బ్రిటిష్ వారు ఈ వంశాన్ని “మలబార్లు” అనే సాధారణ పేరుతో పిలిచారని జేమ్స్ ఎమర్సన్ టెన్నెంట్ (1860) గమనించారు.5 వారు “తమిళ జాతి వారు కాదు”, “మధుర రాజ కుటుంబానికి చెందిన తెలుగువారు” అని కూడా ఆయన చెప్పారు.5 1913లో అనువదించిన పీటర్ కోర్ట్‌నే చరిత్ర అదే కుటుంబాన్ని “మధుర నాయక రాజుల తమిళ వంశం” అని పిలుస్తుంది.10

ఆధారాలు ఎక్కడ విభేదిస్తాయి

  • మదురై వంశం ఎప్పుడు మొదలైంది. నెల్సన్ విశ్వనాథుని పాలనను 1559 నుంచి లెక్కించారు, 1906 నాటి మదురై గెజిటీర్ ఆయనను అనుసరించింది.8717 శ్రీకృష్ణదేవరాయలు చనిపోక ముందు, సుమారు 1529 అని సత్యనాథ అయ్యర్ (1924) వాదించారు.88 కాల్డ్‌వెల్ 1520, విల్క్స్ 1532 అని సూచించారని ఆయన గమనించారు.89
  • తంజావూరు వంశం ఎప్పుడు మొదలైంది. సెవ్వప్ప చోళ దేశాన్ని కట్నంగా పొందినప్పుడు, సుమారు 1541లో స్థాపన జరిగిందని హెరాస్ అన్నారు.41 తంజావూరు గెజిటీర్ కట్నం కథను సందేహించి, సెవ్వప్ప పాలనను సుమారు 1549 నుంచి మొదలుపెట్టింది.42
  • మంగమ్మాళ్ రాజప్రతినిధ్యం. మదురై గెజిటీర్ దాన్ని 1689 నుంచి సుమారు 1704 వరకు ఇస్తుంది.3090 సత్యనాథ అయ్యర్ 1689 నుంచి 1706 వరకు ఇస్తారు.29
  • మీనాక్షి మరణం. సత్యనాథ అయ్యర్ ఎస్. సి. హిల్‌ను అనుసరించి దాన్ని 1736లో ఉంచారు.34 వి. రంగాచారి దాన్ని 1737లో ఉంచారని ఆయన గమనించారు.34
  • పాలకులా, రాజులా? మదురై నాయకులు ఎప్పుడూ రాజ బిరుదులు తీసుకోలేదని, విజయనగరానికి ప్రతినిధులుగా ఉండటంతో తృప్తిపడ్డారని మదురై గెజిటీర్ చెబుతుంది.17 తమిళ నాయకులు తమను తాము రాజులుగా ప్రకటించుకుని పట్టాభిషేకం చేయించుకున్నారని, పాత చరిత్రలు వారు స్వతంత్రులైన కాలాన్ని వాస్తవం కంటే చాలా తర్వాతిదిగా చెప్పాయని స్టెయిన్ వాదిస్తారు.3
  • కాండీ రాజులు ఎవరు. టెన్నెంట్ వారిని మదురై రాజ కుటుంబానికి చెందిన తెలుగువారు అన్నారు.5 కోర్ట్‌నే వారిని మదురై నాయక రాజుల తమిళ వంశం అన్నారు.10 కాండీ ఒప్పందం వారిని “మలబార్ జాతి” అని పిలుస్తుంది.85
  • కాండీ వంశం ఎప్పుడు మొదలైంది. కూండసాల మరణం, శ్రీ విజయ రాజసింహుని పట్టాభిషేకం 1739లో జరిగాయని టెన్నెంట్ చెప్పారు.576 అది 1742లో జరిగిందని, శ్రీ విజయుడు 1748లో మరణించాడని ఒబేసేకర చెప్పారు.7991

Footnotes

  1. Burton Stein, Vijayanagara (The New Cambridge History of India, I.2, 1989), p. 131 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  2. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 44 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  3. Stein, Vijayanagara (1989), p. 132 (archive.org (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  4. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 179 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  5. Tennent, Ceylon, Vol. II (1860), p. 61 and note 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  6. Tennent, Ceylon, Vol. II (1860), p. 90 and note 1 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  7. Chenchiah and Bhujanga Rao (1928), p. 91 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  8. Hemingway, Tanjore District Gazetteer (1906), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  9. R. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura, ed. S. Krishnaswami Aiyangar (1924), p. 23 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  10. M. G. Francis, History of Ceylon: An Abridged Translation of Professor Peter Courtenay’s Work (1913), p. 511 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  11. Fernao Nuniz, in Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar) (1900), p. 389 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  12. S. Krishnaswami Aiyangar (ed.), Sources of Vijayanagar History (1919), p. 112, extract 38, the Rayavachakamu (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  13. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 31 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  14. J. H. Nelson, The Madura Country: A Manual, Part III, The Political History of the Madura Country (1868; reprint 1989), p. 83 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  15. W. Francis, Madras District Gazetteers: Madura, Vol. I (1906), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  16. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 35 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  17. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  18. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 36 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  19. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  20. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 37 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  21. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 43 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  22. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 81 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 45 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  24. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 46 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  25. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 49 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  26. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 50 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  27. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 51 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 52 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  29. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 154 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 54 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  31. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 155 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  32. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 56 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  33. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 175 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  34. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 176 and note 5 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  35. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 177 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  36. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  37. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 194 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  38. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 279, Appendix D, Nos. 197–198 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  39. Chenchiah and Bhujanga Rao (1928), p. 92 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  40. Nelson, The Madura Country, Part III (1868), p. 101 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  41. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 173 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  42. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Tanjore, Vol. I (1906), p. 38 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  43. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 174 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  44. Hemingway, Tanjore District Gazetteer (1906), p. 39 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  45. Hemingway, Tanjore District Gazetteer (1906), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  46. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 324, extract 98, the Tanjavuri Andhra Rajula Charitra (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  47. Hemingway, Tanjore District Gazetteer (1906), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  48. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 325 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  49. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (1928), pp. 26–27 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  50. Chenchiah and Bhujanga Rao (1928), p. 86 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  51. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 267, extract 88, the Sahitya Sudha of Govinda Dikshita (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  52. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (1919), p. 254, extract 85, the Raghunathabhyudayamu of Vijayaraghava Nayaka (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  53. Chenchiah and Bhujanga Rao (1928), p. 94 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  54. Chenchiah and Bhujanga Rao (1928), p. 93 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  55. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 175 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  56. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 176 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  57. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 177 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  58. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Mysore and Coorg (1908), p. 17 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  59. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 180 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  60. Heras, The Aravidu Dynasty, Vol. I (1927), p. 178 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  61. Imperial Gazetteer: Mysore and Coorg (1908), p. 47 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  62. H. Heras, The Aravidu Dynasty of Vijayanagara, Vol. I (1927), p. 135 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  63. Nelson, The Madura Country, Part III (1868), p. 99 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  64. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  65. Nelson, The Madura Country, Part III (1868), p. 98 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  66. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 42 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  67. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 307, “Palni” (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  68. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 73 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  69. Imperial Gazetteer: Mysore and Coorg (1908), p. 40 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  70. Imperial Gazetteer: Mysore and Coorg (1908), p. 41 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  71. Imperial Gazetteer: Mysore and Coorg (1908), p. 140, “Channapatna Town” (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  72. Imperial Gazetteer: Mysore and Coorg (1908), p. 271, “Nayakanhatti” (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  73. George Turnour, An Epitome of the History of Ceylon (1836), p. 53, table of the kings (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  74. Donald Obeyesekere, Outlines of Ceylon History (1911), p. 272 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  75. Charles Pridham, An Historical, Political and Statistical Account of Ceylon and its Dependencies, Vol. I (1849), p. 131 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  76. James Emerson Tennent, Ceylon: An Account of the Island, 5th ed., Vol. II (1860), p. 13, table of the royal family (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  77. Pridham, Account of Ceylon, Vol. I (1849), p. 338 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  78. Pridham, Account of Ceylon, Vol. I (1849), p. 339 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  79. Obeyesekere, Outlines of Ceylon History (1911), p. 274 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  80. Pridham, Account of Ceylon, Vol. I (1849), p. 134 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  81. Pridham, Account of Ceylon, Vol. I (1849), p. 147 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  82. Pridham, Account of Ceylon, Vol. I (1849), p. 148 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  83. Tennent, Ceylon, Vol. II (1860), p. 89 and note 4 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  84. Proclamation of the convention of 2 March 1815, in L. de Bussche, Letters on Ceylon, particularly relative to the Kingdom of Kandy (1817), Appendix II, p. 149 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  85. De Bussche, Letters on Ceylon (1817), Appendix II, p. 150 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  86. De Bussche, Letters on Ceylon (1817), Appendix II, p. 151 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  87. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 28 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  88. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 33 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  89. Sathyanatha Aiyar, History of the Nayaks of Madura (1924), p. 29 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  90. Francis, Madura District Gazetteer (1906), p. 55 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  91. Obeyesekere, Outlines of Ceylon History (1911), p. 275 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

చిత్రాలు

వ్యక్తులు

రంగాజమ్మ

రంగాజమ్మ పదిహేడవ శతాబ్దంలో తంజావూరు విజయరాఘవ నాయకుని ఆస్థానంలో ఉన్న తెలుగు కవయిత్రి. ఉషాపరిణయము, రాజును కీర్తించే మన్నారుదాస విలాసము అనే నాటకం రాశారు. ఎనిమిది భాషల్లో కవిత్వం చెప్పగలనని చెప్పుకున్నారు. ఆమె విజయరాఘవుని రాణులలో ఒకరా, లేక ఆస్థానంలోని కళావంతుల వర్గానికి చెందిన కవయిత్రా అనే విషయంలో రచయితల అభిప్రాయాలు వేరు.

అంశాలు

తెలుగు నేల దాటిన తెలుగువారు

తెలుగు దేశం బయట తెలుగువారు ఎలా స్థిరపడ్డారు: విజయనగర, నాయక పాలకుల కాలంలో దక్షిణాన తమిళ దేశానికి వెళ్లిన రైతులు, సైనికులు, నేతగాళ్లు, 19, 20 శతాబ్దాల్లో సముద్రం దాటి బర్మా, మలయా, మారిషస్, నాటాల్, ఫిజీలకు, అస్సాం తేయాకు తోటలకు వెళ్లిన కూలీలు. వలస చట్టాలు, ఎవరు వెళ్లారు, ఎవరు తిరిగొచ్చారు అనే విషయంలో జనాభా లెక్కలు ఏం గుర్తించాయి, స్థిరపడినవారు తమ భాషను ఎలా కాపాడుకున్నారు అనేవి ఈ పేజీలో ఉన్నాయి.

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (16)
  1. R. Sathyanatha Aiyar; ed. S. Krishnaswami Aiyangar, History of the Nayaks of Madura (Madras University Historical Series, No. 2) (opens in a new tab), University of Madras, 1924, pp. 23, 28–31, 33, 35–37, 41–42, 81, 154–155, 175–177, 194, 279. [Public domain]
  2. W. Francis, Madras District Gazetteers: Madura, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent, Government Press, Madras, 1906, pp. 39–46, 49–52, 54–56, 73, 307. [Public domain]
  3. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Tanjore, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent, Government Press, Madras, 1906, pp. 38–41, 55. [Public domain]
  4. J. H. Nelson, The Madura Country: A Manual, Part III: The Political History of the Madura Country, Ancient and Modern (opens in a new tab), Asian Educational Services, New Delhi (reprint, 1989), 1868, pp. 83, 98–101. Cited from the 1989 Asian Educational Services reprint; the text is Nelson's of 1868. [Public domain]
  5. Henry Heras, The Aravidu Dynasty of Vijayanagara, Vol. I (1542-1614) (opens in a new tab), B. G. Paul and Co., Madras, 1927, pp. 135, 173–179. [Public domain]
  6. Burton Stein, Vijayanagara (The New Cambridge History of India, I.2) (opens in a new tab), Cambridge University Press, Cambridge, 1989, pp. 131–132. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  7. P. Chenchiah and Raja M. Bhujanga Rao, A History of Telugu Literature (The Heritage of India Series) (opens in a new tab), Association Press (Y.M.C.A.), Calcutta / Oxford University Press, London, 1928, pp. 26–27, 86, 91–94. [Public domain]
  8. S. Krishnaswami Aiyangar, Sources of Vijayanagar History (opens in a new tab), University of Madras, 1919, pp. 112, 254, 267, 324–325. [Public domain]
  9. Robert Sewell, A Forgotten Empire (Vijayanagar): A Contribution to the History of India (opens in a new tab), Swan Sonnenschein & Co., London, 1900, pp. 389. Chronicle of Fernao Nuniz. [Public domain]
  10. Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Mysore and Coorg (opens in a new tab), 1908, pp. 17, 40–41, 47, 140, 271. [Public domain]
  11. Charles Pridham, An Historical, Political and Statistical Account of Ceylon and its Dependencies, Vol. I (opens in a new tab), T. and W. Boone, London, 1849, pp. 131, 133–134, 147–148, 338–339. [Public domain]
  12. James Emerson Tennent, Ceylon: An Account of the Island, Physical, Historical and Topographical, 5th ed., Vol. II (opens in a new tab), Longman, Green, Longman, and Roberts, London, 1860, pp. 13, 61, 89–90. [Public domain]
  13. L. de Bussche, Letters on Ceylon, particularly relative to the Kingdom of Kandy (opens in a new tab), 1817, pp. 149–151. Text of the Kandyan Convention of 2 March 1815. [Public domain]
  14. George Turnour, An Epitome of the History of Ceylon (opens in a new tab), 1836, pp. 53. [Public domain]
  15. Donald Obeyesekere, Outlines of Ceylon History (opens in a new tab), 1911, pp. 272, 274–275. [Public domain]
  16. M. G. Francis (tr.), History of Ceylon: An Abridged Translation of Professor Peter Courtenay's Work (opens in a new tab), Codialbail Press, Mangalore (reprint Asian Educational Services, New Delhi, 1999), 1913, pp. 511. [Public domain]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: