తెలుగు చరిత్రTelugu History

నెల్లూరు (పాత జిల్లా)

పాత నెల్లూరు జిల్లా ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బంగాళాఖాతానికి, వెలికొండలకు మధ్య తీరప్రాంతంలో ఉండేది. దీని గుండా పెన్నా నది పారుతుంది. ఆర్కాటు నవాబుల కంటే ముందు చోళులు, తెలుగు చోడులు, కాకతీయులు, విజయనగరం, గోల్కొండ పాలకులు దీన్ని పాలించారు. 1801లో ఇది బ్రిటిష్ పాలనలోకి వచ్చింది. 1904లో ఒంగోలు ఈ జిల్లా నుంచి విడిపోయింది. 1970లో నాలుగు తాలూకాలు ప్రకాశం జిల్లాలో చేరాయి. వరి, మైకా, నెల్లూరు పశువులు, వెంకటగిరి చీరలు దీనికి పేరు తెచ్చాయి. 2022లో కొత్త సరిహద్దులతో ఇది శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాగా కొనసాగింది. కొంత ప్రాంతాన్ని తిరుపతి జిల్లాలో చేర్చారు.

పాత నెల్లూరు జిల్లా దక్షిణ ఆంధ్ర తీరంలో, బంగాళాఖాతానికి, వెలికొండలకు మధ్య ఉండేది.12 దీని గుండా పెన్నా నది పారుతుంది.3 నెల్లూరు పట్టణం ఆ నది ఒడ్డునే ఉంది.3 1801లో ఈ జిల్లా బ్రిటిష్ పాలనలోకి వచ్చింది.45 2022లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతాన్ని రెండు జిల్లాల మధ్య విభజించింది.45

తొలి చరిత్ర, రాజ్యాలు

క్రీస్తుపూర్వం మూడో శతాబ్దంలో నెల్లూరు అశోకుడి సామ్రాజ్యంలో ఉండేదని 1961 హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.6 తర్వాత పల్లవులు దీన్ని పాలించారని, ఏడో శతాబ్దంలో పల్లవులు, చాళుక్యులు దీని కోసం పోరాడారని కూడా అది అంటుంది.6 రోమన్ చక్రవర్తులు ట్రాజన్, హేడ్రియన్ కాలపు నాణేలు ఈ జిల్లాలో దొరికాయి.4

పదమూడో శతాబ్దంలో చోళుల అధికారం క్షీణించే వరకు నెల్లూరు వారి పాలనలోనే ఉందని తమిళ శాసనాలు చూపిస్తాయి.7 ఆ శతాబ్దం మధ్యలో ఇది మదురై పాండ్యుల చేతికి వెళ్లింది.7 ఆ తర్వాత తెలుగు చోడ నాయకులు కాకతీయుల సామంతులుగా దీన్ని పాలించారు.7 1323 వరకు ఇది కాకతీయుల కిందే ఉందని 1961 హ్యాండ్‌బుక్ అంటుంది.8

విజయనగరం, రెడ్డి రాజులు

మొదటి నుంచీ విజయనగర రాజ్యంలో నెల్లూరు ఉంది.8 ఉదయగిరి ఒక రాష్ట్రానికి కేంద్రం అయింది.8 రాజకుటుంబపు యువరాజులనో, నమ్మకమైన సేనానులనో మాత్రమే దాన్ని పాలించడానికి పంపేవారు.8 1386లో రెండో హరిహరరాయలు ఉదయగిరిలో సిద్ధేశ్వర ఆలయాన్ని, ఒక పుణ్య కోనేరును కట్టించాడు.8

తొలి రెడ్డి నాయకులు నెల్లూరు ప్రాంతపు గ్రామాల్లోనే అధికారంలోకి ఎదిగారని పదిహేనో శతాబ్దపు ఒక తెలుగు కావ్యం చెబుతుందని 1961 హ్యాండ్‌బుక్ పేర్కొంటుంది.89 వెంకటగిరి వెలుగోటి వంశం కాకతీయ రాజు గణపతి దగ్గర పని చేసిందని కూడా అదే హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.9

పదిహేనో శతాబ్దంలో ఒడిశా గజపతి రాజు కపిలేశ్వరుడు జిల్లాలోకి చొచ్చుకువచ్చాడు.9 ఉదయగిరి ఆయన గవర్నర్ల కేంద్రం అయింది.9 1512లో కృష్ణదేవరాయలు ఉదయగిరి కొండ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, జిల్లాపై ఒక గవర్నర్‌ను నియమించాడు.7

గోల్కొండ, నవాబులు, ఇంగ్లీషువారు

1625లో డే నాయకత్వంలో ఈస్టిండియా కంపెనీ ఉద్యోగులు దుగరాజపట్నంలో వర్తక స్థావరం పెట్టారు.7 తమకు సాయం చేసిన స్థానిక పెద్ద ఆరుముగ ముదలియార్ పేరు మీద దాన్ని ఆర్మగాన్ అని పిలిచారు.7 భారతదేశంలో కంపెనీకి వచ్చిన మొదటి కోట ఉన్న స్థావరం ఇదేనని 1961 హ్యాండ్‌బుక్ అంటుంది.10 తర్వాత మద్రాసులో కొత్త స్థావరం కోసం ఆర్మగాన్‌ను వదిలేశారు.7

1640 నుంచి 1687లో మొగలులు వారిని ఓడించే వరకు గోల్కొండ సుల్తానులు జిల్లాను పాలించారని 1961 హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.11 ఆ తర్వాత ఇది ఆర్కాటు నవాబు రాష్ట్రంలో భాగమైంది.11 1753లో నవాబు తమ్ముడు నజీబుల్లా నెల్లూరు గవర్నర్‌గా ఉన్నాడు.7

1757లో నజీబుల్లా తిరగబడి, ఇంగ్లీషు-నవాబు సైన్యాన్ని నిలువరించాడు.7 తర్వాత నజీబుల్లా ఫ్రెంచివారితో కలిశాడు.7 1759లో వారికి ఎదురుతిరిగి, తనతో ఉన్న ఫ్రెంచివారిలో ఒక్కరిని తప్ప అందరినీ చంపించాడు.7 1762 ఫిబ్రవరిలో కల్నల్ కైలాడ్ సైన్యం నెల్లూరు కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, జిల్లాను తిరిగి నవాబుకు అప్పగించింది.4

బ్రిటిష్ జిల్లా

1781లో నవాబు కర్ణాటక ప్రాంతపు ఆదాయాన్ని కంపెనీకి అప్పగించాడు.4 దాంతో నెల్లూరు మొదటిసారి నేరుగా బ్రిటిష్ నిర్వహణ కిందికి వచ్చింది.4 1790 జూలైలో డైటన్ కొంతకాలం కోసం దీనికి మొదటి కలెక్టర్‌గా బాధ్యతలు తీసుకున్నాడు.1213 1801లో నవాబు నెల్లూరుతో సహా కర్ణాటక ప్రాంతాన్ని పూర్తి సార్వభౌమాధికారంతో కంపెనీకి అప్పగించాడు.4

1801 తర్వాత మొదటి కలెక్టర్ ట్రావర్స్ వెంటనే రైత్వారీ పద్ధతిని (ప్రతి రైతుతో నేరుగా శిస్తు ఖరారు చేసే పద్ధతి) తెచ్చాడు.14 వెంకటగిరి ఎస్టేట్, కనిగిరి తాలూకా తర్వాత జిల్లాలో చేరాయి.1214 1863లో శ్రీహరికోట దీవిని చేర్చడంతో అప్పటి జిల్లా సరిహద్దులు ఖరారయ్యాయి.14 1838లో ఉదయగిరి జాగీరు (భూమి దానం) అధిపతి కర్నూలు నవాబు కుట్రలో చేరాడు.13 దాంతో ప్రభుత్వం ఆ జాగీరును స్వాధీనం చేసుకుంది.13

1904లో ఒంగోలు తాలూకా కొత్త గుంటూరు జిల్లాకు వెళ్లింది.1516 1938లో జిల్లాలో నాలుగు రెవెన్యూ డివిజన్లలో 13 తాలూకాలు ఉండేవి.17 వెంకటగిరితో సహా నాలుగు జమీందారీలు (పెద్ద ఎస్టేట్లు) జిల్లా విస్తీర్ణంలో దాదాపు సగం ఉండేవి.17

1953–2014

పొట్టి శ్రీరాములు పూర్వీకుల ఊరు నెల్లూరు జిల్లాలోని పడమటిపల్లె.1819 ఆయన నెల్లూరు కేంద్రంగా హరిజనుల కోసం, ఖద్దరు కోసం పని చేశారు.1819 1952 అక్టోబర్ 19న మద్రాసులో ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం ఆయన నిరాహార దీక్ష మొదలుపెట్టారు.19 58 రోజుల తర్వాత 1952 డిసెంబర్ 15న చనిపోయారు.19

1953లో కొత్త ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోని పదకొండు జిల్లాల్లో నెల్లూరు ఒకటి.20 1970లో దీనిలో కొంత భాగం కొత్త ప్రకాశం జిల్లాకు వెళ్లింది.21 అవి కనిగిరి, కందుకూరు, పొదిలి, దర్శి తాలూకాలని 2001 హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.2 1981 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 23 జిల్లాల్లో నెల్లూరు ఒకటి.22

1985లో జిల్లాలోని 15 తాలూకాలను 46 మండలాలుగా మార్చారు.2 ఈ మండలాలను కావలి, నెల్లూరు, గూడూరు అనే మూడు రెవెన్యూ డివిజన్లలో ఉంచారు.2 దూబగుంట గ్రామపు మహిళల ఉద్యమం వల్ల 1993 అక్టోబర్ 2 నుంచి రాష్ట్రమంతటా మద్యం అమ్మకం నిషేధించారని 2001 హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.2 2014 విభజన తర్వాత ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే ఉంది.23

విభజన, 2022

2022 ఏప్రిల్ 4న ఈ ప్రాంతాన్ని రెండు జిల్లాల మధ్య విభజించారు:5

పాలన

1901లో జిల్లాలో తొమ్మిది ప్రభుత్వ తాలూకాలు, నాలుగు జమీందారీ తహసీళ్లు ఉండేవి.2425 జమీందారీలు 3,700 చదరపు మైళ్లలో ఉండేవి.25 వాటిలో వెంకటగిరి అన్నిటికంటే పెద్దది.25 జిల్లా కేంద్రం నెల్లూరు పట్టణం.3

1961లో జిల్లాలో నెల్లూరు, గూడూరు, కందుకూరు, కావలి అనే నాలుగు రెవెన్యూ డివిజన్లలో 13 తాలూకాలు ఉండేవి.26 2001లో మూడు రెవెన్యూ డివిజన్లలో 46 మండలాలు ఉన్నాయి.2

భూమి, వ్యవసాయం, నీరు

1903–04లో వరి, జొన్న ప్రధాన ఆహార పంటలు.27 వరి ఎక్కువగా గూడూరు, నెల్లూరు తాలూకాల్లో పండేది.28 సాగైన భూమిలో సుమారు 11 శాతానికే సాగునీరు అందేది.29 అందులో సగం కాలువల నుంచి, సగం చెరువుల నుంచి.29 కరువు భయం లేని పెద్ద ప్రాంతం ఒక్కటే, నెల్లూరు, సంగం ఆనకట్టల నుంచి నీరు వచ్చే పెన్నా కాలువల కింది భూమి.29 నెల్లూరు జాతి బలమైన పశువులు మద్రాసు రాష్ట్రమంతటా పేరుపొందాయి.28 ఒంగోలు, కందుకూరు వాటి పెంపకానికి ప్రధాన కేంద్రాలు.28

2001 నాటికి జిల్లాలో 3,19,049 హెక్టార్లకు సాగునీరు అందేది.30 అందులో 1,19,300 హెక్టార్లకు పెన్నా డెల్టా నీటిపారుదల వ్యవస్థ ద్వారా నీరు అందింది.30 మిగతా భూమిలో ఎక్కువ భాగానికి వర్షాధార చెరువులే ఆధారం.30 కాలువలు, చెరువులు ఒక్కొక్కటి దాదాపు మూడో వంతు భూమికి నీరిచ్చాయి.31 వరి, మైకా, చీరలకు జిల్లా పేరుపొందిందని 2001 హ్యాండ్‌బుక్ చెబుతుంది.32

చేతిపనులు, పరిశ్రమలు

1908 కంటే అరవై డెబ్బై ఏళ్ల ముందే మైకా తవ్వకం మొదలైంది.33 భారతదేశంలోనే అతి పెద్ద మైకా స్ఫటికాలు ఇనుకుర్తిలోని ఒక గని నుంచి వచ్చాయి.34 1904లో 60 గనులు ఉండేవి.33 మైకాలో ఎక్కువ భాగం లండన్‌కు వెళ్లేది.33 ఒకప్పుడు నెల్లూరు పట్టణం నూలు బట్టలకు పేరుపొందింది.33 నీలి రంగు పాలంపోర్లు (అచ్చు వేసిన పరుపు దుప్పట్లు) వెస్టిండీస్‌కు ఎగుమతి అయ్యేవి.33

1961లో గూడూరులో ఒక సిరామిక్ కర్మాగారం, ఒక గాజు కర్మాగారం, నెల్లూరులో స్ట్రా బోర్డు కర్మాగారం ఉండేవి.35 అప్పుడు బిహార్, రాజస్థాన్ తర్వాత దేశంలో మూడో అతి పెద్ద మైకా ఉత్పత్తి కేంద్రం ఇదే.35 2001లో కూడా రాష్ట్రంలో మైకా ఉత్పత్తి చేసే ఒకే ఒక జిల్లా ఇది.36 వెంకటగిరి చీరలకు దేశమంతటా గిరాకీ ఉండేది.36

ప్రజలు

2001 జనాభా లెక్కల హ్యాండ్‌బుక్‌లో, 2001 నాటి జిల్లా సరిహద్దుల ప్రకారం లెక్కించిన జనాభా వివరాలు 1901 నుంచి ఉన్నాయి.37 2011 జనాభా వివరాన్ని 2011 హ్యాండ్‌బుక్ నుంచి తీసుకున్నారు.38

జనాభా లెక్కల సంవత్సరంజనాభా
19018,84,751
195112,26,155
196114,08,891
198120,14,879
200126,68,564
201129,63,557

అడవుల్లో నివసించే యానాదులు ఎక్కువగా జిల్లా దక్షిణ భాగంలో ఉండేవారు.2439 1901లో మద్రాసు రాష్ట్రంలోని యానాదుల్లో మూడింట రెండు వంతుల మంది నెల్లూరులోనే ఉన్నారు.24

ఆధారాల మధ్య భేదాలు

ఆర్మగాన్‌ను వదిలేసిన సంవత్సరం గురించి ఆధారాలు వేర్వేరుగా చెబుతాయి:710

  • సెయింట్ జార్జి కోట కోసం 1639లో ఆర్మగాన్‌ను వదిలేశారని 1908 గెజిటీర్ చెబుతుంది.7
  • 1641 వరకు దాన్ని పూర్తిగా వదల్లేదని 1961 జనాభా లెక్కల హ్యాండ్‌బుక్ అంటుంది.10

అన్ని జిల్లాల సరిహద్దుల్లో వచ్చిన మార్పుల వివరాలు పటం ఎలా మారింది అనే పేజీలో ఉంది.

Footnotes

  1. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 340 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  2. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. 8 (PDF p. 46) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  3. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 341 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  4. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 345 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7

  5. Government of Andhra Pradesh, Revenue (Lands-IV) Department, G.O.Ms. No. 190 (Sri Potti Sriramulu Nellore; Gazette No. 489) and No. 198 (Tirupati; Gazette No. 497), 2 April 2022, final notifications printed in the Andhra Pradesh Gazette, Part I Extraordinary, 3 April 2022: notification PDF p. 1, Schedule-I PDF p. 2 (archive.org copies: 190 (opens in a new tab), 198 (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  6. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xi (PDF p. 27) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  7. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 344 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  8. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xii (PDF p. 28) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

  9. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xiii (PDF p. 29) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  10. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xiv (PDF p. 30) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  11. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xv (PDF p. 31) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  12. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 355 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  13. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xix (PDF p. 35) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  14. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 356 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  15. Hemingway, Godavari (1907), p. 178 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  16. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 328, s.v. Guntur District (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  17. W. E. Johns, Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938, Vol. A (1942), p. 2 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2

  18. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xxi (PDF p. 37) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  19. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. xxii (PDF p. 38) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  20. “Prime Minister’s Statement on Andhra”, 25 March 1953, printed in Madras Legislative Assembly Debates, 2 April 1953, appendix, pp. 823–825 (archive.org (opens in a new tab)); The History of the Andhra Pradesh Police (1861–1961) (1961), pp. 249–250 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  21. Purnachandra Rao, Portrait of Population (1981), p. 16 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  22. Ch. Purnachandra Rao, Census of India 1981, Andhra Pradesh: Portrait of Population (1981), p. 13 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  23. The Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014 (Act No. 6 of 2014), ss. 2–4, pp. 1–2 (Gazette copy (opens in a new tab)). ↩

  24. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 346 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  25. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 354 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  26. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. i (PDF p. 17) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  27. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 348 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  28. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 349 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  29. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 350 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3

  30. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. 10 (PDF p. 48) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2 ↩3

  31. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. 11 (PDF p. 49) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  32. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. xix (PDF p. 11) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  33. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 352 (archive.org (opens in a new tab)). ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  34. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 342 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

  35. A. Chandra Sekhar, Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (1967), p. v (PDF p. 21) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  36. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. 23 (PDF p. 61) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩ ↩2

  37. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (2006), p. xxxi (PDF p. 23) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  38. Directorate of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2011, Andhra Pradesh (Series 29): District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District, Part XII-A (Village and Town Directory) (2014), p. 17 (PDF p. 35) (censusindia.gov.in (opens in a new tab)). Cite-only; paraphrased. ↩

  39. Imperial Gazetteer: Madras, Vol. I (1908), p. 347 (archive.org (opens in a new tab)). ↩

ఈ జిల్లాలోని ప్రదేశాలు (6)

ఈ జిల్లాలో దొరికిన శాసనాలు (4)

ఆధారసూచికలు

ఆధారాలు (11)
  1. Ch. Purnachandra Rao (Census of India 1981), Census of India 1981, Andhra Pradesh: Portrait of Population (opens in a new tab), Registrar General and Census Commissioner, India, 1981, pp. 13; 16. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  2. Government of Andhra Pradesh, Revenue (Lands-IV) Department, Restructuring / formation of districts: final notifications, G.O.Ms. Nos. 173 to 198 (2 April 2022) (opens in a new tab), Andhra Pradesh Gazette, Part I Extraordinary, Nos. 472 to 497 (3 April 2022), 2022, PDF pp. 1–2 of each notification. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  3. F. R. Hemingway, Madras District Gazetteers: Godavari, Vol. I (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1907, pp. 178. [Public domain]
  4. Government of India, Imperial Gazetteer of India, Provincial Series: Madras, Vol. I (opens in a new tab), Superintendent of Government Printing, Calcutta, 1908, pp. 328; 340–356. [Public domain]
  5. W. E. Johns, Gazetteer of the Nellore District, brought up to 1938, Vol. A (opens in a new tab), Government Press, Madras, 1942, pp. 2. [Public domain in India]
  6. A. Chandra Sekhar (Census of India), Census of India 1961, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Nellore District (opens in a new tab), Census of India, 1967, i, v, xi–xv, xix, xxi–xxii. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  7. Director of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2001, Andhra Pradesh: District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District (Parts A and B) (opens in a new tab), Census of India, 2006, xix, xxxi, 8, 10–11, 23. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  8. Directorate of Census Operations, Andhra Pradesh, Census of India 2011, Andhra Pradesh (Series 29): District Census Handbook, Sri Potti Sriramulu Nellore District, Part XII-A (Village and Town Directory) (opens in a new tab), Census of India, 2014, pp. 17. Cite-only; paraphrased. [All rights reserved (cited, not reproduced)]
  9. Madras Legislative Assembly, Prime Minister's Statement on the Establishment of Andhra State (Assembly debates, 2 April 1953) (opens in a new tab), Madras Legislative Assembly, 1953, pp. 823–825. [Public domain in India]
  10. Inspector-General of Police, Andhra Pradesh, The History of the Andhra Pradesh Police (1861-1961) (opens in a new tab), Government of Andhra Pradesh, Hyderabad, 1961, pp. 249–250. [Public domain in India]
  11. Parliament of India, The Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014 (Act No. 6 of 2014) (opens in a new tab), Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 1 (1 March 2014), 2014, pp. 1–2 (ss. 2–4). [Public domain (Indian enactment; Copyright Act 1957, s. 52(1)(q))]

ఈ పేజీలో పొరపాటు కనిపించిందా? మాకు తెలియజేయండి

చివరి సవరణ: